Türkiye’de Eğitim Seviyesi Yükseliyor: Gençlerde Üniversite Mezuniyeti Rekor Düzeye Ulaştı

TÜİK verilerine göre, 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu olanların oranı 2008 yılında yüzde 13,5 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 45,6’ya çıktı. Bu artış, Türkiye’nin yükseköğretime erişim konusunda son 17 yılda önemli bir mesafe katettiğini gösterdi.

Özellikle kadınların eğitim düzeyindeki yükseliş dikkat çekti. Aynı yaş grubunda yükseköğretim mezunu kadınların oranı yüzde 12,5’ten yüzde 50,3’e yükselirken, erkeklerde bu oran yüzde 14,6’dan yüzde 41’e çıktı. Böylece genç kadınların üniversite mezuniyet oranı ilk kez erkeklerin üzerine çıktı.

Uluslararası karşılaştırmalarda da Türkiye’nin eğitim göstergelerinde önemli ilerleme kaydettiği görüldü. OECD verilerine göre 2024 yılında 25-34 yaş grubundaki yükseköğretim mezunu oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 48,7 olarak gerçekleşirken, Türkiye’de bu oran yüzde 44,9 seviyesinde ölçüldü.

Bu sonuçla Türkiye, OECD ortalamasına önemli ölçüde yaklaşırken, genç nüfusun eğitim düzeyindeki yükselişin sürdüğü gözlendi.

25 yaş ve üzerindeki nüfusta ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının oranı da yükselişini sürdürdü. 2008 yılında yüzde 9,8 olan yükseköğretim mezunu oranı, 2025 yılında yüzde 26,1’e ulaştı.

Aynı yaş grubunda ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyesini tamamlayanların oranı ise yüzde 50,5 olarak hesaplandı. Veriler, yükseköğretim mezunlarının özellikle genç yaş gruplarında yoğunlaştığını ortaya koydu.

Türkiye’de 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl olarak belirlendi. Erkeklerde ortalama eğitim süresi 10,3 yıl olurken, kadınlarda bu süre 8,9 yıl olarak kaydedildi.

İller bazında yapılan değerlendirmede, ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara oldu. Başkenti İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip etti. En düşük ortalama eğitim süresi ise 7,6 yıl ile Ağrı’da ölçüldü.

Son 10 yıllık dönemde eğitim süresindeki artış oranlarına bakıldığında Şırnak dikkat çekici bir performans sergiledi. Ortalama eğitim süresinde yüzde 48,5’lik artış kaydeden Şırnak, bu alanda Türkiye’nin en hızlı gelişen ili oldu.

Şırnak’ı Hakkari, Muş, Şanlıurfa ve Van izledi. Bu tablo, eğitim yatırımlarının özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkisini göstermeye başladığını ortaya koydu.

Türkiye’de okuryazarlık oranı da yükselişini sürdürdü. 2025 yılında 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 97,9 olarak hesaplandı. Bu oran 2008 yılında yüzde 91,8 seviyesindeydi.

Kadınlarda okuryazarlık oranı yüzde 96,4’e yükselirken, erkeklerde yüzde 99,3 olarak gerçekleşti. Veriler, eğitimde cinsiyet farkının giderek azaldığını gösterdi.

TÜİK istatistikleri, ebeveynlerin eğitim seviyesinin çocukların eğitim hayatında belirleyici rol oynadığını da ortaya koydu. Annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin yüzde 84,2’si, babası yükseköğretim mezunu olanların ise yüzde 80,4’ü yükseköğretimi tamamladı.

Buna karşılık, annesi ortaöğretim altı eğitim düzeyine sahip bireylerde yükseköğretimi tamamlama oranı yüzde 29,4’te kaldı. Bu durum, ailelerin eğitim seviyesinin çocukların akademik başarısı üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Uzmanlar, eğitim göstergelerindeki yükselişin Türkiye’nin beşeri sermayesini güçlendirdiğini belirtirken, özellikle kadınların ve gençlerin yükseköğretime erişimindeki artışın gelecek yıllarda ekonomik ve sosyal kalkınmaya olumlu katkı sağlayacağını değerlendiriyor.