Küresel ekonomide belirsizlik ve kargaşa yaratan ABD Başkanı Donald Trump, ek vergi tarifeleri ve bu tarifelere karşı beklenen misillemelerle risk algısını tarihi seviyelere taşıyor.
ABD'nin vergi hamlelerine karşılık olarak Çin, ABD'ye karşı bazı yaptırımlar açıkladı. Asya, %34 gümrük vergisi artışına aynı oranda ek tarife uygulayacağını duyurdu.
Trump, sosyal medyadan yanıt verdi: "Çin yanlış bir adım attı, panik içindeler. Bu karşılayamayacakları bir şey."
Analistler, Trump'ın vergi açıklamalarının ardından borsalarda görülen düşüşün 2020'den beri en yüksek seviyeleri gördüğünü, Çin'in karşı hamlesinin ticaret savaşlarını sertleştirdiğini belirtti.
Geçen hafta ABD endekslerinde görülen iki günlük sert düşüş yatırımcıları da yakından etkilerken, Asya endeksleri haftanın ilk günüyle beraber daha derin bir satış baskısı altında gözlemleniyor.
AA'ya göre analistler, ABD'nin ticari partnerlerine karşı aldığı tedbirlerin küresel ticaret ve üretim stratejilerini zorluklar yaratarak varlık fiyatlandırmalarını etkilediğini ve merkez bankalarının para politikalarını şekillendirebileceğini öne sürdü.
FED BAŞKANI POWELL: ENFLASYON YÜKSELECEK
ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Trump'ın tarife hamlelerine ilişkin ilk açıklamayı cuma günü yaptı.
Powell, beklenenden fazla olan tarifelerin ekonomik sonuçlarını değerlendirmenin zorluğundan bahsetti.
Powell, "Geleceğe dair, yüksek tarifeler ekonomimizde etkisini gösterecek ve muhtemelen enflasyonu yükseltecektir. Para politikası için doğru adımların ne olacağını söylemek için erken." dedi.
Tarife açıklamaları sonrası para piyasalarında da fiyat değişimleri izlenirken, Fed'in faiz indirimi beklentileri artan resesyon kaygılarıyla mayıs ayına çekildi.
Mayıs ayında yüzde 53'lük ihtimalle Fed'in faiz repo oranını indireceği varsayılıyor, bu durum da Fed'in yıl sonuna kadar dört faiz indirimi gerçekleştirebileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Analistler, ABD'nin tarım dışı istihdam verisinin geniş beklentilerin üzerinde olduğuna dikkat çekerek, bu haftaki enflasyon verilerinin piyasa beklentilerini etkileyebileceğini belirtiyor.
YATIRIMCILAR NASIL HAREKET EDİYOR?
Yatırımcılar alınan son tarife tedbirleri sonrası daha güvenli limanlara, özellikle devlet tahvillerine yönelim gösterdi.
Artan risk algısından ötürü tahvil piyasalarında alış eğilimi gözlenirken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 6 baz puan düşerek yüzde 3,94 oldu.
Bu durumda Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi 11 baz puan düşerek yüzde 2,52, Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi 7 baz puan azalışla 3,30, İngiltere 10 yıllık tahvil faizi 7 baz puan düşerek yüzde 4,44, Japonya 10 yıllık devlet tahvili faizi 9 baz puan azalma ile yüzde 1,13 ve Çin'in 10 yıllık devlet tahvili faizi de 9 baz puan azalarak yüzde 1,63 seviyesinde gözlemleniyor.
Dolar endeksi 102,9 seviyelerine gerilerken, altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 0,5 azalışla 3 bin 23 dolardan işlem görüyor. Geçen haftayı yüzde 5,6 kayıpla 65,7 dolardan kapayan Brent petrolün varil fiyatı, şu anda 63,8 dolara inerek Nisan 2021'den bu yana en düşük seviyesinde işlem görüyor.
Kripto para birimlerinde de satış baskısı sürerken, Bitcoin değer kaybederek yüzde 1,7 azalışla 77 bin 600 dolardan işlem görüyor. Ethereum ise yüzde 1,7 azalışla 1.575 dolardan işlem görüyor.
New York Borsası'nda geçen cuma günü Nasdaq endeksi yüzde 5,82, S&P 500 endeksi yüzde 5,97 ve Dow Jones endeksi yüzde 5,50 düşüşle kapandı.
ABD'de vadeli endeks kontratları haftaya düşüşle başladı. Nasdaq endeksi yüzde 4,1, S&P 500 endeksi yüzde 3,4 ve Dow Jones endeksi ise yüzde 2,7 kayıpla işlem görüyor.
AVRUPA PİYASASI NE DURUMDA?
Avrupa borsaları geçen cuma negatif bir seyir izlerken, Trump tarifelerine karşılıklaşacak hamleler yakından izleniyor.
Avrupa basınında çıkan haberlere göre, Avrupa Birliği (AB) üyelerinin Trump'ın vergi artışlarına karşı ortak bir strateji geliştirerek tepki göstermesi bekleniyor.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD ile her zaman engelleri kaldırmaya açık olduklarını ifade ederek, "Aynı zamanda karşılık vermeye de hazırız. İlk karşı tedbir paketimizi tamamlıyoruz. Müzakerelerde başarısız olunursa çıkarlarımızı korumak için daha fazla adım atacağız." dedi.
Analistler, AB'nin atacağı adımların küresel ekonomi ve ticaret dinamikleri üzerinde belirleyici etkiler yaratabileceğini belirterek, ticaret anlaşmazlıklarının piyasaların üzerindeki satış baskısını arttırabileceğini söylüyor.
Geçen cuma günü Almanya'da DAX 40 yüzde 4,95, Fransa'da CAC 40 yüzde 4,26, İngiltere'de FTSE 100 yüzde 4,95 ve İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 6,53 geriledi.
Avrupa'da vadeli endeksler yeni haftaya düşüşle başladı. Almanya'da DAX 40 yüzde 4, Fransa'da CAC 40 yüzde 4,3, İngiltere'de FTSE 100 yüzde 2,6 ve İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 6,7 düşüşle işlem görüyor.
ASYA BORSALARI EN DERİN SATIŞLARINI YAŞIYOR
Haftanın başında Asya borsalarında olumsuz bir seyir izleniyor. Çin'in reaksiyonları, ilk işlem gününde satış baskısını artırıyor.
Geçen cuma Çin, ABD'nin tarifelerine karşılık bazı nadir toprak elementlerinin ihracatını kısıtlayacağını duyurdu.
Çin Ticaret Bakanlığı, 7 farklı gruptaki nadir metalleri ihracat kontrolüne dahil etti; bunlar arasında samaryum, itriyum ve alaşımlar bulunuyor.
Bakanlık, 27 ABD şirketini belirli listelere dahil etti. 16'sı askeri ve çift amaçlı ürünlerin ihracatına yasaklandı, 11'i "güvenilmez varlık" kategorisinde değerlendirildi.
Çin Dışişleri Bakanlığı, "karşılıklı tarifeler" konusunda yaptığı açıklamada ABD'nin tarifelerinin hukuki haklar ve çıkarları tehdit ettiğini belirtti.
ABD'nin bu adımları, piyasa normlarına aykırı görülerek ticaret sistemine zarar verici olarak değerlendirildi. Çin hükümeti bu politikaları kınadı.
Bölgede, ticaret stratejilerinin tahmin edilen değişimi ile risk algısı artışı gözlendi.
Hong Kong merkezli teknoloji ve e-ticaret devi Alibaba'nın hisseleri yüzde 14,4, Lenovo'nun hisseleri 19,7, BYD ise yüzde 18,6, Xiomi'nin hisseleri ise yüzde 15,3 azalarak işlem gördü.
Güney Kore ve Japonya'da teknoloji ve otomotiv sektörlerinde kayıplar belirginleşirken, borsalarda derin satışlar dikkat çekiyor.
Bu etkenlerle, Japonya'da Nikkei 225 yüzde 6,6, Güney Kore'de Kospi yüzde 5,2, Çin'de Şanghay yüzde 6,3, Hong Kong'da ise Hang Seng yüzde 11 geriledi.
Türkiye tarafında, Borsa İstanbul BIST 100 endeksi ise yüzde 1,10 kayıpla 9.379,83 seviyesinden kapattı.
Dolar/TL, cuma günü yüzde 0,1 azalarak 37,9960'tan kapanırken, bugünkü işlemler 38,0070'te sürüyor.
Analistler, yurt içi ve yurt dışı piyasalarda gözlenecek gelişmelere dikkat çekerek, BIST 100 endeksinde 9.300 ve 9.200 noktalarının destek, 9.450 ve 9.550 seviyelerinin direnç olduğu belirtilmekte.
Piyasalardaki dikkatli izlenecek veriler:
11.30 Avro Bölgesi, nisan ayı Sentix yatırımcı güven endeksi
12.00 Avro Bölgesi, şubat ayı perakende satışları
14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri
Kaynak:Halk TV