Latife Hanımın bu fotosunu hiç görmediniz! Ya 'Fatma Sadık' ismiyle pasaportunun olduğunu biliyor musunuz?

"Dünya çapında değerlendirme yapıldı, dünya kadınlarına tarih boyunca 'Rol model' olmuş 36 kadın tespit edildi. Büstleri üniversitenin avlusuna yerleştirildi. Dünya çapındaki 36 öncü kadından biri, Latife'ydi..."

Latife hanım Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün ilk ve tek evliliğinde eşiydi. 29 Ocak 1923 ile 5 Ağustos 1925 tarihleri arasında iki buçuk yıl Atatürk ile evli kaldı. Atatürk ile evliliği ve bu evliliğin bitişi, Türkiye Cumhuriyeti tarihi açısından önemli ve hep popüler bir konu oldu. Ortaya yeni bilgiler çıktıkça Latife Hanım'ın Türk yakın tarihi açısından önemi daha da anlaşıldı. Şimdi yer vereceğimiz alıntı ve bir siyah-beyaz fotoğraf da bu konuda güzel bir belge niteliği taşıyor; 

"Latife Hanımın hiç böyle modern görünümlü resmini görmemiştim... Tanınmasın, rahatsız edilmesin diye, Atatürk'ün isteğiyle 'Fatma Sadık' adıyla pasaport düzenlenmişti, yurtdışına giderken 'Latife' kimliğini değil, 'Fatma Sadık' kimliğini kullanıyordu. Konser, tiyatro kaçırmazdı. Kenter Tiyatrosu'ndan sezonluk koltuk alırdı. Beyoğlu'na sinemaya giderdi. Yemesine içmesine dikkat ederdi, hiçbir yaşında kilo almadı. Saçını boyamadı, bembeyaz saçları gür ve ışıl ışıldı. Topuz yapardı, daima fildişi tarağıyla tuttururdu. Müthiş kütüphanesi vardı. Shakespeare, Goethe, Schiller, Corneille, orijinalinden okurdu.
Tevfik Fikret, Ahmet Haşim, Yahya Kemal, ezbere bilirdi. 50 yaşından sonra Rusça öğrendi, Puşkin hayranıydı. Emektar Rum kadın hizmetlisi vardı. İrfan hanım adında aşçısı vardı. Şoför kullanmazdı, taksiyle dolaşırdı. Göğüs kanseri oldu. 1975 yılında 76 yaşındayken gözlerini yumdu. Devlet töreni yapılmadı. Tabutuna Türk Bayrağı örtüldü. Cenaze namazı Teşvikiye Camisi'nde kılındı, Edirnekapı Şehitliği'nde toprağa verildi. Ziraat Bankası'nda ve Osmanlı Bankası'nda iki kasası vardı. Bu kasalar, vefatından dört sene sonra açıldı... Cumhuriyet tarihine ait belgeler mirasçıları tarafından Türk Tarih Kurumu'na verildi. Özel eşyaları tasnif edilirken nikah yüzüğü çıktı. Platindi. İçinde 'Latife 1339' yazıyordu... Yüzüğü pembe bir kağıtla paketleyip, mücevher kutusuna koymuş, kutuyu da tülbentle sarmıştı. Atatürk vefat ettiğinde de özel eşyaları arasında incecik platin bir yüzük bulundu, şu anda Anıtkabir Müzesi'nde yeralan o yüzüğün içinde 'Gazi M. Kemal 1339' yazıyordu. Ayrılırken yüzüklerini birbirlerine iade etmişlerdi. Her ikisinin de ömürlerinin sonuna kadar sakladıkları nikah yüzükleri İsmet İnönü'nün hediyesiydi. Lozan'dan getirmişti. Çünkü... Mustafa Kemal evlilik kararını kalbiyle vermişti ama, evlilik tarihini aklıyla belirlemişti... Latife'nin Batılı kadınlardan çok daha ileri seviyede eğitime sahip olması, Müslüman Türk kadınları için 'Rol model' olması, Avrupa basınında çoook geniş yer buluyordu, müthiş sempati yaratıyordu. Türkiye'deki dönüşümün vücut bulmuş haliydi. Modern Türkiye'nin modern yüzüydü. Ankara'ya yönelik algıyı değiştirmişti... Neredeyse 100 yıl sonra, 2015 yılında, Avrupa'nın en köklü üniversitelerinden olan Viyana Üniversitesi 'Cinsiyet eşitliği' temasıyla küresel sergi açtı. Dünya çapında değerlendirme yapıldı, dünya kadınlarına tarih boyunca 'Rol model' olmuş 36 kadın tespit edildi. Büstleri üniversitenin avlusuna yerleştirildi. Dünya çapındaki 36 öncü kadından biri, Latife'ydi... Mecdelli Meryem, Marie Curie, Mileva Einstein, Frida Kahlo, Elisabeth Oppenheim, Sylvia Plath, 
Virginia Woolf, Josephine Baker, Maria Callas, Sara Baartman, Ana Mendieta, Hapşetsut, Janis Joplin, 
Sappho, Maria Montessori, Papstin Johanna, Gertrude Stein, Susan Sontag… Latife Hanım onların arasındaydı..."

Mustafa Kemal Atatürk'ün eşi Latife Hanım, Türk devrimci ve siyasi lider Mustafa Kemal Atatürk'ün ikinci eşidir. Latife Hanım, asıl adıyla Latife Uşaklıgil, 1898 yılında İzmir, Türkiye'de doğdu ve 1975 yılında İstanbul'da vefat etti.

Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında Türkiye'nin ilk Cumhurbaşkanı olarak göreve başladıktan sonra, 1923-1925 yılları arasında Latife Hanım ile evlenmiştir. Latife Hanım, Atatürk'ün modernleşme ve devrimlerle ilgili düşüncelerini paylaşan bir kadındı ve Atatürk'ün özel hayatında da aktif bir rol oynadı.

Ancak, Latife Hanım ile Mustafa Kemal Atatürk'ün evliliği 1925 yılında sona erdi. Evliliğin sona ermesinde çeşitli nedenler bulunmaktadır, bunlar arasında farklı yaşam tarzları, farklı düşünsel yaklaşımlar ve siyasi nedenler yer almaktadır.

Latife Hanım, Atatürk'ün hayatındaki önemli bir dönemi paylaşan ve Türkiye'nin modernleşme çabalarına destek veren bir figür olarak hatırlanmaktadır.

Mustafa Kemal Atatürk ile Latîfe Hanım, 29 Ocak 1923 tarihinde, Muammer Bey’in Göztepe'deki Uşakîzâde Köşkü'nde dinî nikâhla evlendiler. Nikâh bazı yönlerden dönemin âdetlerine uymuyordu. Yaygın uygulamada kadınlar dinî nikâhta yer almazken, Latife Hanım dinî nikâhta bulundu. Mareşal Fevzi Çakmak ve Kâzım Karabekir Paşa, Mustafa Kemal’in, Mustafa Abdülhâlik Renda ile Salih Bozok ise Latîfe Hanım'ın nikâh şâhidi idi. Bu nikâhta yaşanan ilkler, sekiz ay sonra Merkez Kadısı Hüseyin oğlu Ömer Fevzi tarafından belge haline getirilmiş ve tasdik edilmiştir.
Yeni devletin başkenti Ankara’ya gelerek Çankaya’da ilk cumhurbaşkanlığı konutu olarak kullanılan Pembe Köşk’te yaşadı. Eşinin isteği üzerine meclisteki oturumları izlemeye giden Latife Hanım, Türkiye Büyük Millet Meclisi binasına giren ilk kadın oldu. Pek çok yurt gezisinde eşine eşlik etti. Gazi Mustafa Kemal Paşa ile Latîfe Hanım’ın evliliği, 5 Ağustos 1925 günü sona erdi. Boşanma haberi, 12 Ağustos 1925 günü hükûmet bildirisi ile duyuruldu.

1925'te Türk Ocakları'nın ikinci kurultayında ocakların fahrî başkanlığına getirildi.

Ölümüne kadar iki yıl yurt dışında ve 48 yıl da İstanbul'da yaşayan Latife Uşakî, evliliği ve eşi hakkında konuşmayı da, yazmayı da kesinlikle kabul etmedi; ikinci kuşak yakınlarına da aynı yönde vasiyette bulundu. 12 Temmuz 1975 tarihinde İstanbul'da 76 yaşındayken meme kanserinden hayatını kaybetti.

Yaşamını yitirene dek zaman zaman İzmir’de, zaman zaman da İstanbul’da yaşadı ve ölümünün ardından Edirnekapı Şehitliği’ndeki aile mezarlığında toprağa verildi. Tüm ısrarlara karşın Atatürk’le ilgili anılarını anlatmadı. Latife Hanım’ın anıları ve sakladığı kıymetli belgeler Türk Tarih Kurumu arşivlerinde muhafaza ediliyor.