Yeni girişimlerin doğum oranı yüzde 15,8’e yükseldi, İstanbul liderliğini korudu

TÜİK, 2019/2152 sayılı Avrupa İş İstatistikleri Yönetmeliği kapsamında yürütülen uyumlaştırma çalışmaları sonucunda, Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri ile Girişimcilik ve İş Demografisi göstergelerinde revizyonlar yapıldığını da duyurdu.

Sektörel dağılımda, 2024 yılında doğan girişimlerin en büyük payı yüzde 32,1 ile toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı sektöründe gerçekleşti. Bu sektörü yüzde 16,8 ile ulaştırma ve depolama, yüzde 10,1 ile inşaat sektörü izledi.

İllere göre dağılımda ise İstanbul, 2024’te doğan girişimlerin yüzde 25,8’ine ev sahipliği yaparak ilk sırada yer aldı. İstanbul’u yüzde 7,5 ile Ankara, yüzde 6,5 ile İzmir takip etti.

Verilere göre, 2022 yılında ölen girişimlerin oranı yüzde 12,9 olurken, bu girişimlerin istihdamdaki payı yüzde 4,2 olarak hesaplandı. En fazla girişim kaybı yüzde 35 ile yine toptan ve perakende ticaret sektöründe yaşandı. İstanbul, kapanan girişimlerin yüzde 25,7’sini barındırdı.

Girişimlerin hayatta kalma oranlarına bakıldığında, 2023 yılında doğan girişimlerin yüzde 78,3’ünün faaliyetini sürdürdüğü görüldü. 2022 yılında doğan girişimlerde ise bir yıllık hayatta kalma oranı yüzde 75,2, iki yıllık oran ise yüzde 58,6 olarak kaydedildi.

2024’te hızlı büyüyen girişimlerin oranı yüzde 14,4, ceylan girişimlerin oranı ise yüzde 2,4 oldu. Hızlı büyüyen girişimlerin en yoğun olduğu sektörler yüzde 23,5 ile imalat, yüzde 20,5 ile toptan ve perakende ticaret ve yüzde 15,2 ile inşaat olarak sıralandı. Ceylan girişimlerin yüzde 27’si imalat, yüzde 15,2’si toptan ve perakende ticaret, yüzde 12,4’ü ise inşaat sektöründe faaliyet gösterdi.

İmalat sanayinde 2024’te doğan girişimlerin yüzde 57,8’i düşük teknoloji, yüzde 29,6’sı orta-düşük, yüzde 11,7’si orta-yüksek ve yüzde 0,9’u yüksek teknoloji düzeyinde üretim gerçekleştirdi.

Kuruluş yılı bazında değerlendirildiğinde, 2016-2020 arasında kurulan girişimlerin 2024’teki ciro payı yüzde 16,6, istihdam payı yüzde 20,1 oldu. 2021 ve sonrası kurulan girişimler ise istihdamın yüzde 17,4’ünü oluşturdu. Eski girişimler arasında 1990 ve öncesinde kurulan işletmelerin ihracat payı yüzde 17,3, ithalat payı yüzde 28,4 olarak kaydedildi.