Vücudun hangi bölgesinin incelendiğine bağlı olarak farklı türde endoskopi prosedürleri bulunmaktadır. Bazı yaygın endoskopi prosedürleri şunları içerir:
Üst Gastrointestinal Endoskopi (Özofagogastroduodenoskopi veya EGD): Bu prosedür, yemek borusu, mide ve ince bağırsağın ilk kısmı (duodenum) incelenerek gerçekleştirilir. Genellikle ülserler, gastrit ve gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) gibi durumların tanısı ve tedavisi için kullanılır.
Kolonoskopi: Bu prosedür, kalın bağırsağı (kolon ve rektum) incelemek için kullanılır. Genellikle kolorektal kanser taraması ve kolorektal polipler ile iltihaplı bağırsak hastalığı gibi durumların teşhisi ve yönetimi için kullanılır.
Bronkoskopi: Bronkoskopi, ağız veya burun yoluyla yerleştirilen bir endoskop kullanılarak hava yolları ve akciğerlerin incelenmesini içerir. Solunum hastalıklarının teşhisi, yabancı cisimlerin çıkarılması ve akciğer enfeksiyonlarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Sistoskopi: Sistoskopi, mesane ve idrar kanalının içini incelemek için kullanılır. İdrar yolu enfeksiyonları, mesane taşları ve mesane kanseri gibi durumların teşhisi için kullanılabilir.
Histeroskopi: Bu prosedür, rahmin içini (endometriyal boşluk) incelemek için kullanılır. Anormal rahim kanaması ve rahim polipleri gibi durumların teşhisi ve tedavisi için kullanılabilir.
Artroskopi: Teknik olarak bir endoskopi olmasa da, artroskopi, diz ve omuz gibi eklem sorunlarını incelemek ve tedavi etmek için kullanılan benzeri bir minimal invaziv prosedürdür.
Endoskopi, tıpta çok değerli bir araçtır çünkü doktorlara sıklıkla invaziv cerrahi gerektirmeksizin sorunları görselleştirme ve sıklıkla tedavi etme imkanı sunar. Hangi endoskopi prosedürünün kullanılacağı, hastanın semptomlarına ve şüpheli veya tanı konmuş tıbbi durumuna bağlıdır. Endoskopi genellikle bir gastroenterolog, pulmonolog, ürolog veya jinekolog gibi uzman bir tıbbi profesyonel tarafından gerçekleştirilir, vücudun incelenen bölgesine bağlı olarak.
Endoskopide gastroskopi ve kolonoskopi yapılarak sadece teşhis koymakla kalmayıp bazı hastalıkların tedavi edilebildiğini de vurgulayan Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Aytaç Atamer, “45 yaşında her sağlıklı kişiye kolonoskopi yapılmalı. Hasta uyutulduğu için hiçbir şey hissetmesi söz konusu değil.” dedi.
Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Aytaç Atamer, endoskopi hakkında bilgi vererek, hangi uzmanların yapması gerektiği konusuna da değindi.
Prof. Dr. Atamer, ucunda ışıklı bir kamera olan sistem ile yemek borusu, mide, on iki bağırsak ve kalın bağırsağın tamamının incelenmesini sağlayan işleme endoskopi adı verildiğini hatırlatarak, “Endoskopi işlemleri gastroskopi ve kolonoskopi işlemleri adı verilen iki cihaz ile gerçekleştiriliyor.” dedi.
Gastroskopinin midenin incelenmesine, kolonoskopinin ise kalın bağırsağın incelenmesine denildiğini de anlatan Prof. Dr. Atamer, gastroskopi ve kolonoskopi gibi endoskopik işlemlerinin yapılması için mutlaka gastroenteroloji uzmanına başvurmak gerektiğini dile getirdi.
Endoskopik işlemler erken teşhis ve tedavi için önemli
Gastroskopi ve kolonoskopik işlemlerin teşhise katkılarını kaydeden Prof. Dr. Atamer, şöyle devam etti:
“Aynı zamanda lezyonlardan biyopsi almak suretiyle, lezyona neden olan sebepler ortaya çıkarılabiliyor. Kolonoskopide polip gördüğümüz zaman polipi almak suretiyle kolon kanseri gelişmesi önlenebiliyor. Ayrıca kanserleşen polipleri bile belirli bir seviyede olduğu takdirde kapalı yöntemlerle çıkartmak söz konusu olabiliyor. Bunun dışında mide ülseri, mide kanamaları gibi durumlarda da müdahale edilerek kanamaları önlemek mümkün olabiliyor. Bunun dışında darlık gelişen durumlara uygulamalar yapılarak, darlığın gevşetilmesi sağlanabiliyor. Endoskopide gastroskopi ve kolonoskopi yaparak sadece teşhis koymakla kalmıyoruz, hastalıkları da tedavi edebiliyoruz.”
45 yaşında her sağlıklı kişiye kolonoskopi yapılmalı
Kolonoskopi hakkında bilgi veren Prof. Dr. Atamer, “Kolonoskop adı verilen cihaz ile anüsten başlayarak kalın bağırsağın tamamını gerek gördüğümüz durumlarda kalın bağırsaktan ince bağırsağa girerek ince bağırsağın son 25-30 santimetrelik kısmını incelememizi sağlayan işleme verilen isimdir. İşlem esnasında bir miktar hava verilerek tüm kalın bağırsak mukozasını inceleme ve gerekirse polip çıkartma veya biyopsi alma imkânı sağlanıyor.” dedi.
Prof. Dr. Atamer, kolonoskopinin geçmeyen karın ağrısı durumlarında, kronik kabızlıkta, açıklanamayan kansızlıkta özellikle demir eksikliği olan durumlarda, kronik ishalde yapıldığını kaydederek, ayrıca kanser araştırmalarında da polip kontrolü amacıyla yapıldığını anlattı.
“45 yaşında her sağlıklı kişiye kolonoskopi yapılmalı.” diyen Prof. Dr. Atamer, genel anestezi altında yapılan işlemin hastaya rahatsızlık vermediğini söyledi.
Hasta uyutulduğu için rahatsızlık hissetmiyor
Gastroskopi ile yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağın incelendiğini ifade eden Prof. Dr. Atamer, Gastroskopi için özel bir hazırlık süreci olmadığını, işlemden 8-10 saat kadar önce aç kalmanın yeterli olduğunu söyledi. Prof. Dr. Atamer, gastroskopide ayrıca biyopsi alındığını, ülser varsa müdahale edildiğini de dile getirdi.
Kolonoskopi işlemi öncesinde de kalın bağırsakların boş ve temiz olması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Atamer, şöyle devam etti:
“Özellikle kolonoskopi yapılırken ve gastroskopi işlemlerinde hastalarımızın birtakım çekinceleri oluyor. Bu konuda çekinecek bir durum söz konusu değildir. İşlem öncesinde anestezi doktoru hastayı değerlendiriyor, hastayı uyutuyor ve işlemi de gastroentoloji uzmanı yapıyor. Hasta uyutulduğu için hiçbir şey hissetmesi söz konusu değil.”