Astım, mikrobik olmayan bir iltihap nedeniyle hava yolu duvarının daralmasıyla ortaya çıkan kronik bir akciğer hastalığıdır. Dünya genelinde yaklaşık 350 milyon kişi bu hastalıktan etkilenmektedir. Her yıl 400 binden fazla kişi astıma bağlı nedenlerle hayatını kaybetmektedir.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2023 verilerine göre, ülkemizde her 1000 ölümden yaklaşık 3’ü astım kaynaklıdır. Bu durum, astım konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini göstermektedir.
Dünya Astım Günü ve 2025 Teması
Her yıl Mayıs ayının ilk Salı günü, astım farkındalığını artırmak amacıyla Dünya Astım Günü olarak kutlanır. Bu yıl GINA (Tüm Dünya’da Astıma Karşı Küresel İş Birliği) tarafından belirlenen tema: “Astımda İnhaler Tedavi: Ne Kadar Doğru, O Kadar Etkili” Bu kapsamda, aile hekimlerinden uzman hekimlere, hemşirelerden eczacılara kadar tüm sağlık çalışanlarına yönelik eğitim ve bilgilendirme etkinlikleri düzenlenmektedir.
Astımın Belirtileri Nelerdir?Astım şu belirtilerle kendini gösterir:
Nefes darlığı (ataklar halinde)
Hırıltılı ya da ıslık tarzında solunum
Göğüste baskı hissi
Geçmeyen öksürük
Tanı sürecinde, belirtilerin değerlendirilmesi kadar, solunum fonksiyon testleri ile hava yolu darlığının ölçülmesi de önemlidir.
Astım Tedavi Edilebilir mi?Evet, astım kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Amaç, hastanın günlük yaşamını normal şekilde sürdürebilmesini sağlamaktır. Etkili tedavi için:
Hastalığın şiddetine uygun ilaçlar kullanılmalı
İlaçlar doğru teknikle ve düzenli şekilde alınmalı
Tetikleyicilerden uzak durulmalı
Eşlik eden hastalıklar tedavi edilmelidir
Son yıllarda, özellikle 12 yaş üzeri hastalarda, sadece “nefes açıcı” ilaçların tek başına değil, inhaler kortizonla birlikte kullanılması önerilmektedir.
Astımı Kontrol Altında Tutmak İçin Neler Yapılmalı?Astım kontrolü için dikkat edilmesi gerekenler:
İlaçları düzenli ve doğru teknikle kullanmak
Tütün ve tütün ürünlerinden uzak durmak
Sağlıklı beslenmek ve egzersiz yapmak
Obezite varsa kilo vermek
Alerjen ve kimyasal tetikleyicilerden kaçınmak
Ortam havasını temiz tutmak
Ayrıca, düzenli doktor kontrolleri ve hastalığı tetikleyen faktörlerin bilinmesi de önemlidir.
Doğru İnhaler Kullanımı Neden Önemlidir?Astım ilaçlarının çoğu inhalasyon (nefes alma) yoluyla kullanılır. İlaçların etkili olabilmesi için doğrudan hava yollarına ulaşması gerekir. Bu da doğru cihaz kullanımıyla mümkündür. Yanlış kullanım, ilacın etkisini ciddi oranda azaltır.
İnhaler Kullanımı İçin Doğru Teknik:Derin bir nefes verilir.
İlaç solunurken ya da püskürtülürken derin nefes alınır.
Nefes 10 saniye tutulur.
Ağızdan çıkarıldıktan sonra burundan nefes verilir.
Kortizonlu ilaç sonrası ağız suyla çalkalanır.
Astım Hastalarına Hayati Önerilerİlaç kullanımını doktorunuza düzenli kontrol ettirin.
Her cihaz türü için çekilmiş eğitim videolarına Sağlık Bakanlığı ve ilgili derneklerin web sitelerinden ulaşabilirsiniz.
Bilgilerinizi güncellemek ve eğitim almak için aile hekiminizle görüşün.
Astımın kontrol altında tutulması mümkündür. Doğru bilgi, doğru tedavi ve düzenli takip ile hastalar, kaliteli bir yaşam sürdürebilir.
Kaynak BSHA- Bilim ve Sağlık Haber Ajansı