Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Yazılım Mühendisliği (İngilizce) Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, teoriyi günümüz dijital dönüşümünü anlamak için “metaforik bir uyarı çerçevesi” olarak değerlendiriyor.
“İnsan katkısı görünmez hâle geliyor”Dr. İldiz, internetin ilk dönemlerinde forumlar, bloglar ve tartışma platformlarının kullanıcıların bilgi ürettiği ve doğruladığı kolektif alanlar olduğunu hatırlattı. Ancak bugün bu ortamların büyük bölümünün kapandığına veya algoritmaların gölgesinde görünmezleştiğine dikkat çekti.
“Eski forumlar kapandı, arşivler bozuldu ve milyonlarca tartışma doğrulanamaz bir geçmişe dönüştü” diyen İldiz, internetin yaşayan hafızasının giderek silindiğini vurguladı.
“Yüzeysel ve tekrarlayan yapay içerik akışı hâkim”Dijital hafızanın insan hafızası kadar kırılgan olduğunu belirten İldiz, özellikle yapay zeka sistemlerinin ürettiği doğrulanmamış bilgilerin boşalan bu hafızanın yerine geçtiğini söyledi:
“Artık internet, yüzeysel ve tekrarlanan yapay içeriklerin hakim olduğu bir akış mantığına evrildi. İnsanların özgün çabaları azalıyor, üretilen içeriklerin özgünlüğü kısıtlanıyor.”
Dr. İldiz’e göre, yapay zekâ tabanlı arama ve içerik üretim sistemleri geçmişi olduğu gibi aktarmak yerine “yeniden yazıyor” ve bu durum kullanıcıların gerçek tartışmalar ile algoritmik üretimler arasındaki farkı ayırt etmesini zorlaştırıyor.
Bilişsel karmaşa ve güven aşınmasıNörobilimsel açıdan bakıldığında ise tablo daha kritik. Dr. İldiz, dijital hafızanın yapay üretimlerle doldurulmasının kullanıcıların güven mekanizmasını etkilediğini belirtti:
“Tartışmalar kayboldukça ve yerlerini yapay sentezler aldıkça internetin hafızası simülatif bir yapıya dönüşüyor. Ölü İnternet Teorisi’ni internetin tamamen ölmesi olarak değil, insan katkısının sessizce geri plana itilmesi olarak görmeliyiz.”
“Geleceğin bilgisi hangi temele dayanacak?”İldiz, dijital geçmişin doğrulanabilirliğinin günden güne zorlaştığını ve bunun geleceğin bilgi üretimini tehlikeli bir belirsizliğe sürüklediğini ifade etti. İnternetin sessiz dönüşümünün, insan merkezli yaratımın kaybolması anlamına geldiğini vurgulayan İldiz, önemli bir sorgulamayla açıklamalarını tamamladı:
“Gerçek dijital geçmişi kaybettiğimizde, gelecekte üreteceğimiz bilgi hangi temele dayanacak? Özgünlüğümüzü ne kadar kaybedeceğiz? Bu sorular, insan üretkenliğinin çürüdüğü bir dönemde ‘ölü zihinler’ kavramını beraberinde getirecek.”
“Ölü İnternet Teorisi” etrafında yeniden canlanan tartışmalar, internetin kaderine dair hem akademik hem toplumsal açıdan daha derin bir değerlendirme ihtiyacını bir kez daha gündeme getiriyor.