TÜRK’ÜM, DOĞRUYUM, ÇALIŞKANIM
Vatandaşlık ülkeyle kişi arasındaki hukuki, siyasi, sosyal, ekonomik ve duygusal bağdır. Tabiiyet olarak da bilinen uyrukluk, kişinin mevzuatta belirtilen şekliyle bağlılığının olduğu ülkeye işaret etmektedir. Vatandaşlık bağı için bu bağlılığın yalnızca duygusal veya fiili olması yetmemekte, aynı zamanda hukuken de kurulması gerekmektedir. Kişiler 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’na uygun şekilde Türk vatandaşı olmakta ve vatandaşlık bağı kanunda sayılan hallerde sonlanmaktadır. Vatandaşlığın en bilinen kazanım şekli Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuğun Türk vatandaşı olmasıdır. Buna vatandaşlığın doğumla kazanılması denilmektedir. Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk da doğar doğmaz başka şarta gerek olmaksızın, Türk vatandaşı baba ve yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuksa babayla arasında soybağının kurulması kaydıyla Türk vatandaşlığını kazanmaktadır. Vatandaşlığın doğumla kazanılmasının yanında doğum yeri esasına göre kazanma ve diğer yollar da mevcuttur.
Ancak, Türk vatandaşı olmak yalnızca ülkeye hukuken bağlanmayı değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluğu da beraberinde getirmektedir. Benzer şekilde herkes kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olup temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva etmektedir. Söz konusu Anayasal hüküm herkesi kapsar nitelikte olduğundan ülke vatandaşlarını doğrudan ilgilendirmektedir. Bunun yanı sıra manevi sorumluluk duygumuz ve ortak değerleri koruma yükümlülüğümüz bulunmaktadır. Zira Türkiye Cumhuriyeti düşman işgalinden kurtarılan topraklarda bin bir fedakarlık, cefa ve zorlu mücadele sonucunda kurulmuştur. Milli Mücadele’nin ardından, Türk toplumunun yaşadığı bu topraklarda yönetim biçiminin Cumhuriyet olduğu ilan edilmiştir. Cumhuriyet ise devlet yetkisini bir kişiye, aileye veya zümreye vermeyen, bu yetkinin milletin kendisine ait olduğu, yöneticilerin halk tarafından ve belirli süreler için seçilmesini esas alan yönetim biçimidir. Ancak Cumhuriyet yalnızca bir yönetim biçimi olmayıp bundan çok daha fazlasıdır. Ülkemiz özelinde değerlendirme yapıldığında Cumhuriyet, bir kazanılmış hak, büyük bir mücadelenin sonucunda elde edilen toplumsal başarı ve aynı zamanda bir onur, gurur kaynağı ve sorumluluk sebebidir. Cumhuriyet sadece yönetim biçimini belirleyen usul veya yöntem değil, toplumun sahip çıkması gereken değerlerin tümüdür. Ülkemizde Cumhuriyet 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. Aslında o tarihte yalnızca Cumhuriyet değil, Türk milletinin başarısı ilan edilmiştir. Bu yüzden her yıl 29 Ekim’de ülkemizde Cumhuriyet Bayramı kutlanmaktadır. Cumhuriyetle Türk milletinin kazanımları ve başarıları ödüllendirilmiş, ülkenin geleceği Cumhuriyeti koruyacak olan Türk milletine emanet edilmiştir. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyetin yanı sıra bu başarının Türk toplumuna aidiyeti ile kazanımın esas sahibinin, bu kazanımların tümünü koruması ve tümüne sahip çıkması gerekenin, kazanımların yegane sahibi olan millet olduğu gerçeği ilan edilmiştir.
Türkiye Devleti toprakları Ulu Önder Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları önderliğinde Türk milleti tarafından kurtuluşa erdirilmiştir. O günlerden bugünlere dek ülkemiz hem büyük Türk milletinin vatanı olmaya devam etmiş hem de birçok ülke vatandaşına siyaset, bürokrasi, zorunluluk, temel insan hakları, ticaret, sanayi, ekonomi ve turizm gibi çeşitli sebeplerle ev sahipliği yapmıştır. Ülkemiz toprakları bugünümüzün evi, iş, çalışma, faaliyet ve sosyal merkezi olduğu gibi geleceğimizin de temel mirasıdır. Aslında ülke bir milletin ortak çatısı ve toplumsal kurallarla yönetim anlayışı dahilinde bir arada yaşanan toprak bütünüdür. Elbette ülke denildiğinde akla yalnızca ülke toprakları gelmemektedir. Ülkenin oluşumu için toprak parçası zorunlu unsurlardan biridir. Ancak manevi değerler, kültürel bağlılık ve toplumsal dayanışma ülkeye has özellikler, korunması, değeri bilinmesi ve sahip çıkılması gereken olgular arasında yer almaktadır.
İşte tam olarak açıklanan bu sebeplerle 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez hükümlere yer verilmektedir. Bu maddelerden ilki devletimizin şeklinin yazılı olduğu madde olup Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir. Cumhuriyetin nitelikleri ise Anayasamızın ikinci maddesinde tek tek sayılmakta ve Türkiye Cumhuriyeti’nin toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmektedir. Anayasamızın üçüncü maddesiyle de Türkiye Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün, dilinin Türkçe, bayrağının şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayrak, milli marşının "İstiklal Marşı" ve başkentinin Ankara olduğu ifade edilmektedir. Anayasamızın dördüncü maddesi ise sayılan madde hükümlerine kimse tarafından dokunulamaması için Cumhuriyeti ve onun nitelikleriyle diğer esasları zırh gibi koruyan hüküm mahiyetindedir. Bu sebeple Anayasa’nın birinci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, ikinci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve üçüncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez niteliktedir. Sayılan hükümler bir milletin toplumsal mücadelesini, savaşlar sonucu eşsiz kazanımlarını ve kahramanlıklarını, başarılarını, bir milletin yeniden bağımsızlık elde ederek ve adeta küllerinden doğarak yeni bir devlet kurmasını, büyük Türk milletinin kazanılmış haklarını, maddi ve manevi değerlerini korumaktadır. Aslında bu hükümler yalnızca yönetim şeklini belirlememekte ve koruması altına sadece Cumhuriyeti değil, Cumhuriyetin yanı sıra Türk milletinin geçmişini, anını ve geleceğini almaktadır. Aslında ülkemiz gerçeği ve özelinde Türkiye Devletinin Cumhuriyet oluşu doğrudan Türk milletini korumaktadır. Bu yüzden söz konusu Anayasal hükümler tespit ve koruma hükmü olmasının yanında tescil hükmü olarak da karşımıza çıkmaktadır. Zira anılan hükümler aynı zamanda Türk milletinin mücadelesini, çalışkanlığını, sorumluluk duygusunun yüksekliğini, zorluklar karşısında korkmadan ve yılmadan yaptığı hamleleri, kararlılıkla attığı adımları, uyguladığı stratejileri, başarılarını, kazanımlarını tescillemekte ve tek tek saymaktadır.
Tam da bu sebep ve gerekçelerle ülkemizde Cumhuriyetin her geçen gün daha çok korunması ve Cumhuriyete daha fazla sahip çıkılması gereklidir. Hatta Cumhuriyete sahip çıkılması gerekli olduğu kadar zorunludur. İşte bu yüzden hukuka, laikliğe, demokrasiye de sahip çıkılmalıdır. Zira tüm bunlar Cumhuriyetin Anayasa’da sayılan nitelikleri arasındadır. Yıllardır birçok kıymetli hukukçunun verdiği eşsiz ve değerli mücadele de aslında bu yüzdendir. Ülkemizde hukukun yok olmaması, yok edilmemesi, yok hükmüne düşürülmemesi için engin bir mücadele sergilenmektedir. Hukuk adına savaşan onurlu şahsiyetlerin verdiği mücadele hukukun, Cumhuriyetin, ülkemizin, ülke topraklarının, manevi değerlerimizin ve Türk milletinin korunması içindir. Ulu Önderimiz Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Geleceğin savaşı beyin savaşı olacaktır. Bu savaşın zaferi eğitim yoluyla kazanılacaktır.” sözüyle işaret ettiği o günlerden geçtiğimiz bugünlerde gerçekten de ülkemizde büyük bir beyin savaşı yaşanmakta olup bunun galibi eğitim olacaktır. Eğitimin kapsamına klasik türde eğitim ve öğrenim, mesleki eğitim, bilimsel ve mesleki çalışmaların girdiği ve gün sonunda çalışmanın, azmin, disiplinin, bilginin ve dürüstlüğün kazanacağı kanaatindeyim.
Görüldüğü üzere ülkemiz özelinde Cumhuriyet yalnızca mevzuatta yazılı bir yönetim biçimi değil, bir bağımsızlık mücadelesinin değerli kazanımıdır. Bayrağımızın kırmızı renkte oluşu da ülke topraklarının bir milletin kanıyla kazanılmasından dolayıdır. Cumhuriyetin niteliklerinde Atatürk milliyetçiliğine bağlı bir devlet olunduğu belirtilmektedir. Onurlu ve değerli Türk milletine önderlik eden Atamızın milliyetçi ruhunun korunması ve Atatürk’ün göstermiş olduğu kıymetli yoldan ilerlenmesi gereklidir. Bir ülke yalnızca anı temsil etmemekte, ülkenin geçmişiyle geleceği de bulunmaktadır. Gelecekse hem bizlerin hem de bizden sonraki nesillerin yaşantılarını konu almaktadır. Bu yüzden maddi ve manevi değerlerimiz, mevcut yaşantılarımız, kazanılmış haklarımız, değerlerimiz ve yaşam alanlarımız ile geleceğimiz korunmalıdır.
Ulu Önder Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 29 Ekim 1933 tarihinde seslendirdiği Onuncu Yıl Nutku’nda, Türk milletinin zorlu mücadele yollarından ve yıllarından başarıyla geçmesi, hiç yılmaması, pes etmemesi, mücadeleyi elden bırakmaması, çizilen yol haritasında onurlu bir duruş sergilemesi ve istikrarlı seyir izlemesi sebebiyle “Türk milletinin karakteri yüksektir.”, Cumhuriyetimizin kazanımlarının gerçek sahibinin Türk milleti olmasından ötürü “Türk milleti çalışkandır.”, düşman askerleri karşısındaki eşsiz manevra yeteneği, savunma, saldırı ve ülke topraklarını koruma stratejileri ile düşünme becerileri sonucunda “Türk milleti zekidir.” diyerek Türk milletinin millî birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bildiğine vurgu yapmış ve konuşmasının sonunda “Ne mutlu Türk’üm diyene!” sözüyle Türk olmaktan duyduğu onuru ve gururu milletine haykırmıştır. Bu slogan haline dönüşen değerli ve kıymetli ifade, yıllardır Türk milletinin dilinden düşmemiştir. Tıpkı bu değerli sözün dilimizden düşmediği gibi Atamız da yıllar boyu kalbimizin en güzide yerinden hiçbir zaman ayrılmamıştır. Elbette her ölümlü varlık gibi Atamızın bedeni de toprağa karışmıştır. Ancak Atamız, düşünceleri, değer yargıları, ilime ve bilime verdiği önem, insana atfettiği değer, toplumun her kesimine yönelik sarf ettiği kıymetli sözler, mesleklere, sektörlere, tarım, hayvancılık, denizcilik, havacılık, sanat gibi birçok alana özgü olumlu ifadeleri, yapıcı ve korumacı yaklaşımı, ileri görüşlülüğü, gelişimi, ilerlemeyi ve aşama kaydetmeyi hedef bilmesi, bir kişiyi, grubu veya zümreyi değil bir milleti ön plana çıkarması, birçok değerli kazanımı ülkeye ve millete bayram olarak armağan etmesi, tek yönlü değil çok yönlü düşünmesi, çok sayıda ilkeye ilham vermesi, yaşadığı döneme ve bir milletin bütün geleceğine ışık tutması, ülkenin geçmişine ve geleceğine fikir önderliği yapması, manevi mirasının en değerli kısmını oluşturan düşüncelerinin ve söylemlerinin ülke gençliğinin zihnine kazınan temel değer ve prensipler olması ile çok sayıda sebep ve gerekçelerle kalbimizde, beynimizde ve ruhumuzda yaşamaya ve tüm benliğimizde yer edinmeye devam etmektedir.
Bugün Ulu Önder Başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ölüm yıl dönümüdür. Dün İstanbul Barosu adli yardım bürosunda nöbetçi avukat olarak görev ifa ettim ve döndüğümde saat ilerlemişti. Tüm gece mesleki faaliyetlerim kapsamında dilekçelerimi kaleme alıp çalışmamı çok geç saatte tamamladım. 10 Kasım 2026 sabahı için saatimi 08.55’e kurdum. Tam olarak “saat 09:05’te”, bir diğer ifadeyle “saat dokuzu beş geçe” Atam, büyük Türk milletini her sene yaptığı gibi yeniden selamladı. Bu selamlamada ben de saygı duruşunda hazır bulundum ve ardından İstiklal Marşımızı okudum. Atamızı bu özel günde sevgi, saygı, şükran ve özlemle anıyorum. Bizlere yaşattıklarından, ülkemiz ve milletimiz için yaptığı fedakarlıklardan, geride miras olarak bıraktıklarından ötürü Atamıza teşekkür ediyorum. Atatürk sayesinde Türk milleti çok büyük kazanımlar elde etti. Düşman elinden ve saldırılarından kurtarılan Türk topraklarında yine Türk milletinin asıl ve yegane sahibi olduğu bir devlet kuruldu. Bu devlet Türkiye Cumhuriyeti Devleti olup ülkenin sahibi bu ülkenin vatandaşlarının tümüdür. Haklarımızın ve özgürlüklerimizin tanınması ve korunması, ülkemizin ilerlemesi, gelişmesi ve kalkınması, ülkede söz sahibi olabilmemiz, maddi ve manevi değerlerimizin, kültürümüzün ve ulusumuzun korunması için Cumhuriyete hep birlikte sahip çıkmak zorundayız. Cumhuriyetin niteliklerinde yer aldığı üzere hukuk da bizim önemli değerlerimiz arasındadır. Bizler bu ülke topraklarında üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmek, haklarımızı bilerek ve yerinde kullanarak ülkemize, Cumhuriyetimize, büyük Türk milletine, geçmişimize, kültürümüze, maddi ve manevi değerlerimize, çocuklarımıza, mesleklerimize, başta kazanılmış haklar olmak üzere haklarımızın tümüne, hürriyetlerimize, eğitime ve hukuka sahip çıkmak ve tüm bunları birlikte korumak zorundayız. Toplumsal bilinç ve farkındalık da bunu gerektirmektedir. Atatürk’ün “Ey yükselen yeni nesil! Gelecek sizsiniz. Cumhuriyeti biz kurduk; onu yükseltecek ve yaşatacak olan sizsiniz.” sözünde ifade ettiği üzere Cumhuriyeti, demokrasiyi, laikliği ve hukuku korumakla, yükseltmekle ve yaşatmakla yükümlü olan bizleriz.
10 Kasım 2026
LL.M. Av. Uzm. Arb. AYŞEN GÜZEL