Sandıkta milli iradeden söz edenler, halkın haber alma hakkını ortadan kaldırarak nasıl bir demokrasi inşa ediyor?
Demokrasi yalnızca sandık kurmak değildir. O sandığa giden vatandaşın doğru bilgiye ulaşabilmesi, farklı görüşleri duyabilmesi ve özgür iradesiyle karar verebilmesidir. Basının susturulduğu, medyanın tek sesli hale getirildiği bir ülkede milli iradeden söz etmek, demokrasinin en temel şartını görmezden gelmektir.
Türkiye'de basın özgürlüğü açısından bugün geldiğimiz noktayı anlatmak için artık uzun cümlelere gerek yok. SÖZCÜ TV ve sozcu.com.tr'ye kayyum atandı. Sabahın erken saatlerinde polisler televizyon binasını kuşattı, yöneticiler gözaltına alındı. Televizyonun ve haber sitesinin yönetimi TMSF'ye devredildi.
Sözcü Grubu'nun basılı gazeteleri şimdilik bu kararın dışında bırakıldı. Ancak Türkiye'nin medya düzeni açısından ortaya çıkan tabloyu değerlendirmek için bu ayrıntı, yaşananların önemini azaltmıyor.
Bir zamanlar iktidarın karşısında eleştirel yayınlarıyla öne çıkan medya kuruluşlarının birer birer kayyum yönetimine geçmesi, artık münferit bir olay olarak açıklanamayacak bir sürece dönüşüyor.
Son kale de teslim alındı!
Peki, mesele gerçekten bir televizyon kanalının yönetiminin değiştirilmesinden mi ibaret?
Hayır! Mesele, vatandaşın haber alma hakkının, demokrasinin ve milli iradenin geleceğidir.
DEMOKRASİ SADECE SANDIKTAN İBARET DEĞİLDİR!
Demokrasi, halkın kendi kendini yönetmesidir. Ancak halkın özgür iradesinden söz edebilmek için önce özgürce bilgi edinmesi, farklı düşünceleri öğrenmesi ve yönetenleri sorgulayabilmesi gerekir.
Vatandaşın önüne sandık koymak, tek başına demokratik yönetim için yeterli değildir.
Seçmen hangi bilgiyle karar veriyor? İktidarın icraatlarını hangi kaynaklardan öğreniyor? Muhalefetin eleştirilerini duyabiliyor mu? Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını, yolsuzluk iddialarını, hukuksuzlukları ve yönetim hatalarını özgürce sorgulayabiliyor mu?
Bunlar cevaplanmadan milli iradenin sağlıklı biçimde tecelli ettiğini söylemek mümkün müdür?
Demokrasinin üç temel kuvveti yasama, yürütme ve yargıdır. Özgür basın ise bu kuvvetlerin toplum adına denetlenmesini sağlayan dördüncü kuvvettir.
Basının görevi iktidarı memnun etmek değil, kamuoyunu bilgilendirmektir. Gerektiğinde iktidarı eleştirmek, gerektiğinde muhalefeti sorgulamak, gerektiğinde de toplumun görmek istemediği gerçekleri ortaya koymaktır.
Çünkü basının özgür olmadığı yerde denetim zayıflar, denetimin zayıfladığı yerde ise iktidar gücünün sınırları genişler.
HUKUK SUÇLULARI ARAMAK İÇİN Mİ, ELEŞTİRENLERİ SUSTURMAK İÇİN Mİ VAR?
Elbette hiçbir medya kuruluşu hukukun üzerinde değildir. Terörün finansmanı, kara para veya başka bir suç iddiası varsa soruşturulmalıdır. Hiç kimseye gazeteci, patron veya siyasetçi olduğu için ayrıcalık tanınamaz.
Ancak hukuk devletinde suç iddiasının araştırılması başka, bir medya kuruluşunun yönetimini ve yayın faaliyetlerini kamu gücüyle devralmak başkadır.
Sözcü Grubu'na yönelik soruşturmada savcılık, şirketlerin yurt dışından finanse edildiği ve FETÖ/PDY bağlantılı faaliyetlerin sürdürüldüğü iddiasını ileri sürüyor. MASAK raporlarına dayandırılan bu iddiaların yargı önünde değerlendirilmesi gerekir. Bunlar henüz kesinleşmiş suç hükümleri değildir.
17 Kasım 2026
Ahmet Orhan
Fakat burada cevap bekleyen önemli sorular var.
Kayyum atanmasını zorunlu kılan somut gerekçeler nelerdir? Şirketin mali faaliyetlerine yönelik daha sınırlı tedbirler neden yeterli görülmemiştir? Bir medya kuruluşunun yayın bağımsızlığı nasıl korunacaktır?
Dahası, soruşturmanın dayandırıldığı geçmiş dosyanın hukuki seyri ve iddiaların zaman çizelgesi kamuoyuna bütün açıklığıyla anlatılmalıdır.
Hukuk, iktidarın elinde bir hizaya getirme aracına dönüşürse, adaletin yerini korku alır.
Hukukun üstünlüğü, iktidarın istediğini yapabilmesi değil, iktidarın da hukukla sınırlandırılmasıdır.
KAYYUM SADECE YÖNETİMİ DEĞİL, HABERİN GELECEĞİNİ DE DEĞİŞTİRİR!
Bir televizyon kanalına kayyum atanmasını sıradan bir şirket yönetimi değişikliği gibi değerlendirmek mümkün değildir.
Çünkü bir televizyon kanalının asıl gücü binası, stüdyosu, kameraları veya teknik donanımı değildir. Asıl gücü, toplumla kurduğu haberleşme ilişkisidir.
Yayın politikası değiştiğinde, gazetecilerin çalışma koşulları değiştiğinde, eleştirel haberciliğin yerini kontrollü yayıncılık aldığında bundan etkilenen yalnızca medya çalışanları olmaz.
Milyonlarca vatandaşın bilgiye ulaşma imkânı da değişir.
Üstelik böyle müdahalelerin etkisi yalnızca el konulan veya yönetimine kayyum atanan kuruluşlarla sınırlı kalmaz. Diğer medya kuruluşlarına da mesaj verir.
Gazeteci, yaptığı haberin bedelini ödeyebileceğini düşünmeye başlar. Medya yöneticisi, eleştirel yayıncılığın ticari ve hukuki sonuçlarından çekinir. Patron, başına benzer bir müdahale gelmemesi için yayın çizgisini gözden geçirir.
Böylece açık sansüre gerek kalmadan oto-sansür düzeni oluşur.
En tehlikelisi de budur.
Çünkü sansürün olduğu yerde insanlar neyi söyleyemeyeceklerini bilirler. Oto-sansürün olduğu yerde ise zamanla neyi düşünmekten ve sorgulamaktan vazgeçmeleri gerektiğini de öğrenirler.
SON KALELER DÜŞERKEN MİLLİ İRADE NEREDE?
Türkiye'de medya kuruluşlarına yönelik kayyum uygulamalarını birbirinden bağımsız olaylar olarak değerlendiremeyiz.
Tele1, Halk TV ve diğer medya kuruluşlarının ardından şimdi de Sözcü TV ve internet sitesinin kayyum yönetimine geçmesi, medya çoğulculuğu açısından ciddi bir alarmdır.
Reuters'ın bugünkü haberinde de Sözcü TV'nin muhalefete geniş yer veren son ana akım televizyon kanallarından biri olduğu ve kayyum uygulamasının Türkiye'deki altıncı büyük medya kuruluşuna ulaştığı belirtiliyor.
Burada üzerinde düşünmemiz gereken temel çelişki şudur:
Bir taraftan milli iradeden, seçimlerden ve halkın egemenliğinden söz ediliyor. Diğer taraftan bu iradenin özgürce oluşmasını sağlayacak haber kaynakları üzerindeki çoğulculuk giderek daralıyor.
Oysa milli irade, yalnızca sandıktan çıkan sonuç değildir. O sonucu oluşturan toplumsal kanaatin de özgür olması gerekir.
Vatandaşın önüne yalnızca belirli bir merkezden süzülmüş haberler konuluyorsa, farklı düşünceler duyulamıyorsa, iktidarın icraatları özgürce sorgulanamıyorsa, seçmenin karar verme özgürlüğü de tartışmalı hale gelir.
Sandıkta oy kullanma hakkı ile o oyu özgür iradeyle kullanabilme hakkı birbirinden ayrılamaz.
BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ, BİZİM GİBİ DÜŞÜNMEYENLERİN DE GÜVENCESİDİR!
Bu noktada özellikle belirtmek gerekir: Sözcü'nün yayın politikasını beğenmek, her haberine katılmak veya her yorumunu doğru bulmak zorunda değiliz.
Demokratik toplum olmanın gereği de zaten budur.
Basın özgürlüğünü yalnızca kendi düşüncemizi savunan yayın organları için istemek, özgürlük değil, taraftarlık anlayışıdır.
Bugün Sözcü'ye yapılan müdahaleye sessiz kalanlar, yarın kendi düşüncelerini savunan bir yayın organı aynı uygulamayla karşılaştığında hangi demokratik ilkeye dayanarak itiraz edecekler?
Özgürlük, yalnızca bize tanındığında değerli değildir. Başkasına da tanındığında güvencedir.
İktidarın eleştirilmesini istememek, eleştirinin ortadan kalkmasıyla sorunların da ortadan kalkacağını sanmak, demokrasi adına yapılabilecek en büyük yanılgıdır.
Unutulmamalıdır ki basın, iktidarın propaganda aracı değil, toplumun haber alma hakkının güvencesidir.
SON SÖZ: DEMOKRASİNİN SON KALESİ VATANDAŞIN ÖZGÜR İRADESİDİR!
Türkiye'nin bugün ihtiyacı olan şey, daha fazla kontrol edilen medya değil, daha özgür, daha çoğulcu ve daha bağımsız bir basın düzenidir.
İktidarın gücü, kendisini eleştiren sesleri susturabilmesinden değil, o seslere rağmen hukukun üstünlüğünü koruyabilmesinden gelir.
Bir ülkede gazeteler, televizyonlar ve haber siteleri üzerindeki baskı arttıkça toplumun gerçeğe ulaşma imkânı azalır. Gerçeğe ulaşamayan toplum ise yönetenleri sağlıklı biçimde denetleyemez.
Bu nedenle Sözcü TV ve sozcu.com.tr'ye kayyum atanması, yalnızca bir medya grubunun meselesi değildir. Türkiye'nin demokrasi anlayışına, hukuk devletine ve vatandaşın haber alma hakkına ilişkin ciddi bir sınavdır.
Son kalelerin düşmesi, demokrasinin bittiği anlamına gelmez. Ama ayakta kalan kalelerin de ne kadar dayanabileceği sorusunu hepimizin önüne koyar.
Çünkü demokrasi, iktidarın sesinin duyulmasıyla değil, toplumun bütün seslerinin özgürce duyulabilmesiyle yaşar.
Ve unutmayalım:
Sandığı korumak yetmez; sandığa giden yolu aydınlatan özgür basını da korumak gerekir.