Yunan ordusu kaçarken Alaşehir,Salihli, Manisa, İzmir'i yakmak için yangın taburları kurup şehirlerde büyük yıkıma sebeb olmuştur.
Tarih. 5 Eylül 1922 gecesi başlamış ve 8 Eylül'e kadar devam etmiştir.
Başlatanlar. Yangının, Türk-Yunan Savaşı sırasında geri çekilmeye başlayan Yunan birlikleri tarafından başlatıldığı düşünülmektedir.
Yıkım. Yangın sonucunda şehirdeki binaların yüzde 90'ı yıkılmıştır (yaklaşık 10.000 bina).
Can kaybı. Türk kaynaklarına göre 4.355 kişi hayatını kaybetmiştir.
Organizasyon. Yangının, Yunan ordusu tarafından organize edildiği ve yangın taburları olarak adlandırılan özel gruplar tarafından birden fazla yerde başlatıldığı iddia edilmektedir.
Kaçış. Canını kurtarmak isteyen birçok Manisalı, güvenli yere ulaşmak için evlerini terk ederek dağlara ve tepelere doğru kaçmaya başlamıştır.
Söndürme. Yangın, 8 Eylül'de Türk ordusu tarafından söndürülmüştür.
Yeniden inşa. Yangından sonra harap olan Manisa, Türk mimar Cemalettin tarafından modern bir plana göre yeniden inşa edilmiştir.
Bu bilgiler, konuyla ilgili arşiv belgelerine dayanan ve 2022 yılında yayımlanan Tarih. 5 Eylül 1922 gecesi başlamış ve 8 Eylül'e kadar devam etmiştir.
Başlatanlar. Yangının, Türk-Yunan Savaşı sırasında geri çekilmeye başlayan Yunan birlikleri tarafından başlatıldığı düşünülmektedir.
Yıkım. Yangın sonucunda şehirdeki binaların yüzde 90'ı yıkılmıştır (yaklaşık 10.000 bina).
Can kaybı. Türk kaynaklarına göre 4.355 kişi hayatını kaybetmiştir.
Organizasyon. Yangının, Yunan ordusu tarafından organize edildiği ve yangın taburları olarak adlandırılan özel gruplar tarafından birden fazla yerde başlatıldığı iddia edilmektedir.
Kaçış. Canını kurtarmak isteyen birçok Manisalı, güvenli yere ulaşmak için evlerini terk ederek dağlara ve tepelere doğru kaçmaya başlamıştır.
Söndürme. Yangın, 8 Eylül'de Türk ordusu tarafından söndürülmüştür.
Yeniden inşa. Yangından sonra harap olan Manisa, Türk mimar Cemalettin tarafından modern bir plana göre yeniden inşa edilmiştir.
Bu bilgiler, konuyla ilgili arşiv belgelerine dayanan ve 2022 yılında yayımlanan "1922 Manisa Büyük Yangını: Harîk-i Hâil" başlıklı çalışmaya dayanmaktadır.
13 Eylül 1922'de başlayan Büyük İzmir Yangını'nın sorumlusu tarihi kaynaklarda tartışmalıdır ve kesin olarak tek bir tarafa mal edilememektedir.
Temel İddialar ve Görüşler
Yunan ve Ermeni Kundakçılığı / Geri Çekilme: Bazı Türk ve yabancı arşiv ile araştırmalarda, şehri terk eden Yunan ordusu kalıntılarının ve bazı Ermeni komite veya kundakçıların yangını çıkardığı veya körüklediği savunulur. Yunan ordusunun Batı Anadolu'dan çekilirken diğer şehirleri de (örneğin Uşak ve Manisa) sistematik olarak yakması bu tezi destekleyen bir unsur olarak gösterilir.
Rüzgarın Etkisi ve Kargaşa: Basmane'de birden fazla noktada aynı anda başlayan yangının, dönemin şiddetli rüzgarları (imbat) ve o kaotik ortamdaki yağma büyüdüğü de tarihçiler tarafından belirtilmektedir.
15 Kasım 2026
Rasih Hacıkadiroğlu