
Bir şehrin kaderini değiştiren tezgâh
Demirci’de el halıcılığının düzenli ve yaygın biçimde başlaması 1880’li yılların başına uzanır. 1883-1884 tarihli Aydın Vilayet Salnamesi’nde, Demirci’de Kula ve Gördes tarzında halı ve seccade dokumaya “henüz başlandığı” belirtilmektedir.
Halıcılığın Demirci’ye yerleşmesinde, ekonomik sıkıntıların yaşandığı dönemde İzmirlioğlu Şeyh Hacı Nuri Efendi, Tortamışlar’ın Hacı Ethem Efendi ve bazı Demirci ileri gelenlerinin Gördes’e giderek halıcılığı incelemeleri önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Bu girişimin ardından, halı dokumacılığı ve boyacılığını bilen Hacı Hamideyler ailesi Gördes’ten Demirci’ye getirilmiş, tezgâh ve boyahane kurulmuş, Demircililer bu ustalardan halı dokumayı ve boyamayı öğrenmiştir.İlk boya ustası rum İlya'nın kardeşi Kosta'dır. Mubadeleye kadar ilme boyacılığı yapmış ve öğretmiştir.
1882 civarında kurulan ilk tezgâh, zamanla yüzlerce tezgâha dönüşmüş; halıcılık Demirci’nin en önemli geçim kaynaklarından biri hâline gelmiştir.
Bugün Demirci halısından söz ediyorsak, bunun temelinde yalnızca bir sanat değil; birkaç öncü insanın girişimi, 1920 Yunan işgalinde Gördes’ten göçen ailelerin ve ustaların bilgisi ve Demirci halkının yıllar süren emeği vardır.
Demirci’nin halıcılık hikâyesi, aslında bir şehrin kendi kaderini değiştirme hikâyesidir.
