Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, ölüm aylığında tek tip bir uygulama bulunmadığını belirterek, hak sahiplerinin medeni durum veya diğer hak sahiplerine ilişkin değişiklikleri SGK'ya zamanında bildirmemesi halinde, haksız alınan ödemelerin faiziyle birlikte geri istenebileceğini söyledi.
Ölüm aylığında oranlar kişiye göre değişiyor
Özgür Erdursun, dul eşe bağlanan ölüm aylığının sabit bir orana sahip olmadığını, aylık oranlarının dosyadaki hak sahiplerinin durumuna göre belirlendiğini ifade etti. Hak sahibi çocukların bulunup bulunmaması, dul eşin çalışma durumu ve sosyal güvenlik kapsamında gelir ya da emekli aylığı alıp almaması gibi kriterler, bağlanacak aylığın oranını doğrudan etkiliyor.
Resmi evlilik şartı aranıyor
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre ölüm aylığından yararlanabilmek için, sigortalının vefat ettiği tarihte resmi evlilik bağının devam ediyor olması gerekiyor. Fiili birliktelik ya da uzun yıllar birlikte yaşanmış olması tek başına ölüm aylığı hakkı sağlamıyor.
Ayrıca boşanmış kişilerin daha sonra yeniden evlenmeleri halinde, eski eşleri üzerinden ölüm aylığı almaları da mümkün olmuyor.
Çocuk varsa aylık oranı değişiyor
Hak sahibi çocukların bulunduğu dosyalarda dul eşe genel olarak yüzde 50 oranında ölüm aylığı bağlanıyor. Buna karşılık aylık alan çocuğun bulunmaması ve dul eşin kanunda belirtilen istisnalar dışında çalışmaması ya da kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya emekli aylığı almaması halinde bu oran yüzde 75'e kadar çıkabiliyor.
Öte yandan çocukların eğitim hayatının sona ermesi, yaş sınırını doldurması veya aylık alma hakkını kaybetmesi gibi durumlar da dosyadaki hak sahipliği yapısını değiştirerek diğer kişilerin aylık oranlarının yeniden hesaplanmasına neden olabiliyor.
Yeniden evlenenlerin aylığı kesiliyor
Erdursun, çalışmaya başlamanın her durumda ölüm aylığını kesmediğine dikkat çekerken, yeniden evlenilmesi halinde dul eşe bağlanan ölüm aylığının sona erdiğini hatırlattı.
SGK'ya bildirim yapılmazsa faiz uygulanabiliyor
Uzman isim, özellikle medeni durumdaki değişikliklerin SGK'ya zamanında bildirilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı. Yeniden evlenme gibi aylığı etkileyen değişikliklerin kuruma bildirilmemesi halinde, haksız yere alınan ödemelerin yasal faiziyle birlikte geri tahsil edilebileceğini belirtti.
Erdursun ayrıca ölüm aylığının otomatik olarak bağlanmadığını, hak sahiplerinin gerekli belgelerle SGK'ya başvuruda bulunmaları gerektiğini de hatırlattı. Bu nedenle hak sahiplerinin hem başvuru süreçlerini hem de aylığı etkileyebilecek değişiklikleri zamanında kuruma bildirmeleri, olası mağduriyetlerin ve geri ödeme yükümlülüklerinin önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
