Uzmanlara göre bu uygulama, “güçlü bir sosyal devlet refleksi” olarak dikkat çekiyor ve işçinin hak kaybı yaşamasını engelliyor.

Uygulama, zaman zaman kamuoyunda “işçiye sadece bir gün sigorta yapılıyor” şeklinde yanlış yorumlansa da süreç bunun çok ötesine uzanıyor. SGK’nın yaptığı re’sen tescil, yalnızca hakların başlatılması için oluşturulan ilk kayıt niteliğini taşıyor. İncelemeler tamamlandığında, işçinin kazadan önce fiilen çalıştığı tüm tarih aralıkları sisteme işlendiği için hiçbir hak zayi olmuyor.

Detaylı İnceleme: Tanıklar, Kayıtlar ve Kamera Görüntüleri

Sigortasız iş kazalarında SGK müfettişleri ve denetmenleri; işçinin çalışma süresini, ücretini, kazanın oluş şeklini ve sorumluları titizlikle araştırıyor. Tanık beyanlarından işyeri kayıtlarına, kamera görüntülerinden ücret tespitlerine kadar birçok veri değerlendirilerek hem kazanın hukuki niteliği belirleniyor hem de sosyal güvenlik süreçleri başlatılıyor.

Ölümle Sonuçlanan Kazalarda Aileye Çifte Güvence

İş kazasının ölümle sonuçlanması hâlinde SGK, hak sahiplerine ölüm geliri ve koşulları sağlandığında ölüm aylığı bağlıyor. Her iki hakka aynı anda erişilmesi durumunda yüksek olan gelir tam olarak ödenirken, düşük olanın yarısı aileye veriliyor. Ayrıca cenaze ödeneği de sağlanıyor. SGK’nın yaptığı ödemeler ise kusurlu işverene rücu edilerek kamu zararı tazmin ediliyor.

Uluslararası Sistemlerle Kıyaslandığında Türkiye Öne Çıkıyor

Uzmanlar, Türkiye’deki modelin birçok gelişmiş ülkeye kıyasla daha kapsayıcı olduğunun altını çiziyor.
ABD ve İngiltere’de iş kazası süreçleri çoğunlukla özel sigorta poliçelerine bağlı yürütülürken, işveren sigorta yaptırmamışsa işçilerin gelir elde edemediği ve uzun tazminat davalarıyla karşı karşıya kaldığı belirtiliyor. Türkiye’de ise sigortasız bir çalışan dahi sosyal güvenlik kapsamına alınarak doğrudan gelir güvencesi sağlanıyor.

“İşçiyi Merkeze Alan” Bir Sistem

Yetkililer, uygulamanın özünü “işçiyi merkeze almak ve mağduriyetini önlemek” şeklinde özetliyor. SGK’nın yürüttüğü mekanizma, iş kazası geçiren sigortasız çalışan için hızlı şekilde güvence sağlarken, aileyi de gelir desteğiyle koruma altına alıyor.