Türk halk müziğinin köklü çalgılarından kabak kemane, şimdi bilimsel bir dönüşümün eşiğinde. Dünyanın ilk kadın deri profesörü unvanını taşıyan Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Deri Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Elif Eser Eke Bayramoğlu öncülüğünde yürütülen doktora projesi, bu geleneksel enstrümana yepyeni bir perspektif kazandırıyor.

TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenen proje, “Kemane Yapımında Kullanılan Dana Yürek Zarlarının Ses ve Mukavemet Özelliklerinin Geliştirilmesi Üzerine Araştırmalar” başlığını taşıyor. Proje, kabak kemanenin üretiminde kullanılan doğal zar materyalini hem ses kalitesi hem de dayanıklılık açısından yeniden tanımlamayı amaçlıyor.

Tınısı Güçlenen Bir Gelenek

Projenin odağında, kabak kemanenin en önemli yapı elemanlarından biri olan ses tablası yer alıyor. Bu tabla, geleneksel olarak dana yürek zarından yapılıyor. Prof. Dr. Bayramoğlu, özel deri işleme teknikleriyle bu zarın akustik performansını ve mekanik dayanıklılığını artırarak enstrümanın tınısını zenginleştirmeyi hedeflediklerini belirtti.

“Türk halk müziğinde çok özel bir yere sahip olan kabak kemane, bu projeyle yalnızca bilimsel açıdan incelenmekle kalmıyor; aynı zamanda bu çalgının kültürel varlığının korunması, tanıtılması ve geleceğe taşınması yönünde de önemli bir adım atılıyor,” diyen Prof. Dr. Bayramoğlu, çalışmanın somut çıktılarından biri olarak müze kalitesinde kemaneler üretileceğini vurguladı.

Yeni Teknik, Yeni Standart

Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri ise sadece bugünü değil, geleceği de şekillendirecek olması. Projenin geleneksel çalgı yapımına yeni bir teknik ve standart kazandırması hedefleniyor. Bu sayede elde edilen verilerin ileride eğitim programlarında, metot kitaplarında ve konservatuvar uygulamalarında kullanılabileceği belirtiliyor.

Sanatla Bilim El Ele

Projede, disiplinler arası bir iş birliği göze çarpıyor. Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Müdürü ve Etnografya Müzesi Danışma Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ali Maruf Alaskan danışman olarak katkı sunarken, doktora öğrencisi Anıl Özçelik ise projenin uygulayıcı araştırmacısı olarak görev alıyor.

Bu kapsamlı çalışmayla geleneksel sanatın bilimsel yöntemlerle yeniden şekillendirildiğini belirten uzmanlar, Türkiye’de geleneksel çalgı yapımında bu denli detaylı, akademik ve teknik bir yaklaşımın nadir olduğunun altını çiziyor.

Kültürel Mirası Geleceğe Taşıyan Adım

Sadece müzikal değil, kültürel miras açısından da önem taşıyan bu proje, kabak kemanenin hem ulusal hem uluslararası düzeyde daha görünür kılınmasına katkı sunacak. Elde edilecek teknik veriler, ileride farklı geleneksel enstrümanların üretiminde de yol gösterici olabilir.

Prof. Dr. Bayramoğlu ve ekibi, bilimle geleneği buluşturma yolunda attıkları bu adımla sadece bir çalgının değil, aynı zamanda bir kültürün sesine güç katıyor.