Hantavirüs, fare ve sıçan gibi kemirgenlerde bulunan, Bunyaviridae ailesine ait tek sarmallı RNA virüslerinden oluşuyor. İnsanlara çoğunlukla enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle kirlenmiş tozların solunması yoluyla bulaşıyor. Özellikle uzun süre kapalı kalmış depo, ahır, eski ev veya kırsal alanlarda risk daha da artıyor.

İki Farklı ve Tehlikeli Hastalık Tablosu

Hantavirüs enfeksiyonları genellikle iki farklı klinik tabloyla ortaya çıkıyor.

İlki, Amerika kıtasında daha sık görülen Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS). Bu tablo doğrudan akciğerleri etkiliyor ve kısa sürede ağır solunum yetmezliğine dönüşebiliyor. Hastalar yoğun bakım desteğine ihtiyaç duyabiliyor.

İkinci tablo ise Avrupa ve Asya’da daha yaygın olan Hemorajik Ateşle Seyreden Böbrek Sendromu (HFRS). Bu hastalık böbrekleri hedef alıyor; ciddi sıvı kaybı, tansiyon düşüklüğü ve iç kanamalara yol açabiliyor.

Her iki durumda da erken teşhis hayati önem taşıyor.

Belirtiler İlk Başta Masum Görünebilir

Hantavirüsün en tehlikeli yönlerinden biri, başlangıç belirtilerinin sıradan bir grip enfeksiyonunu andırması. Virüsle temas sonrası belirtiler genellikle 1 ila 8 hafta içinde ortaya çıkıyor.

İlk dönemde yüksek ateş, titreme, kas ağrıları, halsizlik, baş ağrısı ve mide-bağırsak şikâyetleri görülüyor. Ancak hastalık ilerlediğinde tablo ağırlaşıyor.

HPS vakalarında nefes darlığı, akciğer ödemi ve solunum yetmezliği gelişebilirken; HFRS vakalarında böbrek yetmezliği, düşük tansiyon ve ciddi kanamalar ortaya çıkabiliyor.

Bu nedenle özellikle kemirgen teması olan kişilerde grip benzeri belirtiler hafife alınmamalı.

Türkiye’de Görüldü, Risk Devam Ediyor

Türkiye’de ilk hantavirüs vakaları 2009 yılında Bartın ve Zonguldak çevresinde kayıtlara geçti. O tarihten bu yana vaka sayıları sınırlı olsa da özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar, tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar ile kullanılmayan yapılarda çalışan kişiler risk grubunda yer alıyor.

Uzmanlar, iklim değişikliği ve doğal yaşam alanlarının bozulmasının kemirgen popülasyonlarını etkileyebileceğini, bunun da bulaş riskini artırabileceğini belirtiyor.

Tedavisi Yok, En Güçlü Silah Korunma

Hantavirüse karşı bugün için kesin etkili bir antiviral tedavi veya yaygın kullanılan bir aşı bulunmuyor. Tedavi çoğunlukla destekleyici yöntemlerle yapılıyor. Hastalara oksijen desteği veriliyor, ağır vakalarda solunum cihazı kullanılıyor. Böbrek tutulumu gelişen hastalarda ise diyaliz gerekebiliyor.

Özellikle HPS türünde ölüm oranlarının yüzde 30 ila 40’a kadar çıkabilmesi, hastalığın ciddiyetini açık biçimde ortaya koyuyor.

Bu nedenle korunma en önemli savunma yöntemi olarak öne çıkıyor.

Basit Önlemler Hayat Kurtarabilir

Uzmanlar, kemirgenlerle temas riskini azaltmanın en etkili korunma yöntemi olduğunu vurguluyor. Evlerde yiyeceklerin kapalı saklanması, duvar ve zeminlerdeki deliklerin kapatılması, uzun süre kapalı kalan alanların temizliği sırasında maske ve eldiven kullanılması büyük önem taşıyor.

Ayrıca kemirgen ölülerine çıplak elle dokunulmaması ve temizlik sırasında toz kaldıracak yöntemlerden kaçınılması gerekiyor.

Kırsal yaşamın doğal bir parçası gibi görülen kemirgenler, bazen ölümcül sonuçlar doğurabilecek görünmez bir tehdidi taşıyabiliyor. Hantavirüs, nadir görülen bir hastalık olsa da bilinçsiz davranıldığında ağır sonuçlar doğurabilecek ciddi bir enfeksiyon olarak dikkat çekiyor.