Sandıkta Kazanamayanın Transfer Sevinci!,

Millî iradeyi her fırsatta dilinden düşürmeyenlerin, halkın sandıkta verdiği yetkiyi seçim sonrasında siyasi transferlerle değiştirmeyi başarı sayması, demokrasi adına ciddi bir çelişkidir.
Bir AKP milletvekilinin, partisinin 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde kazanamadığı belediyelerin başkanlarının AKP saflarına katılmasını büyük bir sevinçle duyurduğu sosyal medya paylaşımını hayret ve şaşkınlıkla okudum.
Üstelik söz konusu paylaşımda, yaklaşık 90 belediye başkanının AKP'ye katılmış olması siyasi bir başarı olarak sunuluyordu.
İnsan ister istemez soruyor: Hani millî irade her şeyin üzerindeydi? Hani milletin sandıkta ortaya koyduğu tercih, demokrasinin vazgeçilmez ölçüsüydü?
Yoksa millî irade, yalnızca AKP kazandığında mı kıymetli?
19 Kasım'da düzenlenen son katılım töreninde dokuz belediye başkanı ve başkan vekili daha AKP saflarına katıldı. Tekirdağ'dan Antalya'ya, İstanbul'dan Giresun'a, Adana'dan Edirne'ye uzanan bu katılımlar, artık münferit parti değiştirme olaylarının ötesinde, Türkiye siyasetinin tartışılması gereken önemli bir meselesi hâline gelmiştir.
Burada asıl tartışmamız gereken, bir siyasi partinin yeni üyeler kazanması değil; seçmenin sandıkta verdiği yetkinin seçimden sonra nasıl kullanıldığıdır.
Sandıkta kazanamadığını transferle kazanmak!
Siyasi partiler arasında geçişler demokratik hayatın içinde olabilir. Bir siyasetçi partisinden ayrılabilir, başka bir partiye katılabilir. Bunun hukuki zemini vardır.
Ancak hukuken mümkün olan her davranışın demokratik ve etik açıdan doğru olduğunu söyleyebilir miyiz?
Bir belediye başkanı, seçimde hangi partinin adayı olarak yarışmış, hangi programı ve siyasi kimliği temsil etmiş, seçmenden hangi güveni alarak göreve gelmiştir?
Seçmen oyunu yalnızca adayın şahsına mı vermiştir, yoksa o adayın temsil ettiği siyasi anlayışa da mı?
Bu soruların cevabı önemlidir.
Çünkü belediye başkanlığı kişisel mülkiyet değil, halkın emanet ettiği kamusal bir görevdir. Seçimden sonra siyasi kimliğini değiştiren bir başkan, kendi siyasi tercihini kullanmış olabilir. Fakat seçmeninin tercihinin de değiştiğini varsayamaz.
İşte demokratik meşruiyetin tartışıldığı yer tam da burasıdır.
Transferlerin arkasındaki soru işaretleri
Türkiye'de belediye başkanlarının iktidar partisine geçişleri konusunda kamuoyunda güçlü bir kanaat oluşmuş durumda.
Bu kanaatin merkezinde, iktidar partisine katılmanın belediyelerin hizmet imkânlarını artıracağı düşüncesi kadar, siyasi ve idari baskılardan uzaklaşma beklentisi de bulunuyor.
Belediye başkanları hakkında yürütülen soruşturmalar, görevden uzaklaştırma süreçleri, belediyelerin merkezi idareyle ilişkileri ve kamu kaynaklarına erişim imkânları, bu geçişlerin nedenleri konusunda ister istemez soru işaretleri doğuruyor.
Elbette her başkanın geçiş nedenini aynı kefeye koymak, somut kanıt olmadan kişileri suçlamak doğru değildir.
Ancak demokratik bir ülkede bu kadar çok seçilmiş yöneticinin seçimden sonra iktidar partisine katılması karşısında, iktidarın da bu geçişlerin nedenlerini kamuoyuna açıklama sorumluluğu vardır.
Eğer bu geçişler gerçekten hizmet anlayışındaki değişimden kaynaklanıyorsa bunun seçmene anlatılması gerekir. Yok eğer belediye başkanları iktidarla uyumlu olmadıkları takdirde hizmet veremeyeceklerini düşünüyorlarsa, o zaman sorun çok daha büyüktür.
Çünkü kamu hizmeti, siyasi sadakatin ödülü değildir.
Milletvekili transferleri de aynı anlayışın ürünü mü?
Aynı soruyu muhalefet partilerinden AKP'ye geçen milletvekilleri için de sormak gerekiyor.
Milletvekilleri Anayasa gereği serbest vekâlet sahibidir. Partilerinden ayrılabilir, başka bir partiye katılabilirler. Ancak seçmenin bir siyasi partiye ve onun vaatlerine güvenerek verdiği oyun siyasi sonuçları da vardır.
Bir milletvekili seçimde hangi ilkeleri savunarak halkın karşısına çıkmıştır? Seçmenden hangi siyasi program için yetki istemiştir? Seçimden sonra bu ilkelerden vazgeçmesini gerektiren ne olmuştur?
Siyasi görüşünü değiştirmek elbette bir haktır. Fakat kişisel siyasi tercih ile seçmenin kendisine verdiği temsil yetkisini kişisel geleceği için kullanmak arasında ciddi bir ahlaki fark vardır.
Özellikle iktidara geçişlerin yeniden aday gösterilme, siyasi gelecek veya iktidar imkânlarından yararlanma beklentisiyle yapıldığı yönünde toplumda kanaat oluşmuşsa, bunun cevabı daha fazla transferle değil, daha fazla şeffaflıkla verilmelidir.
Dün benzer siyasi geçişleri sert biçimde eleştirenlerin, bugün iktidarlarını sürdürme uğruna aynı yöntemi başarı olarak sunmaları ise siyasetin etik ölçülerinin nasıl değişebildiğini gösteriyor.
Cumhuriyet'in kadınlarından siyasi temsilin kadınlarına...
Transferler içinde kadın belediye başkanlarının isimlerinin de dikkat çekici biçimde yer alması, üzerinde ayrıca düşünülmesi gereken bir başka konudur.
Kadınların siyasette daha fazla temsil edilmesi için yıllardır mücadele verilen, siyasi partilerde kontenjanların ve pozitif ayrımcılık uygulamalarının tartışıldığı bir ülkede, seçmenin oyuyla göreve gelen kadın yöneticilerin siyasi tercihleri de bu mücadelenin anlamı ve sorumluluğu açısından değerlendirilmelidir.
AKP Genel Başkanı'nın katılımıyla yapılan törende kadın belediye başkanlarının temsil ettiği belediyeler ve sayıları dikkat çekiciydi.
Burada mesele kadınların parti değiştirmesi değildir. Erkek siyasetçiler için geçerli olan demokratik sorumluluk, kadın siyasetçiler için de aynen geçerlidir. Ancak kadınların siyasette temsili için verilen tarihsel mücadelenin yalnızca makamlara ulaşmakla sınırlı olmadığını da unutmamak gerekir.
Cumhuriyet, kadınlara yalnızca seçme ve seçilme hakkı vermedi; onları ülkenin geleceğinde söz ve karar sahibi yurttaşlar olarak konumlandırdı.
Bugün kadınların siyasette yer alması elbette önemli bir kazanımdır. Fakat temsilin gerçek değeri, yalnızca kaç kadının seçildiğiyle değil, seçildikten sonra hangi demokratik ilkelere ve hangi toplumsal sorumluluğa sahip çıktıklarıyla da ölçülür.
Cumhuriyet'in kadınlara bıraktığı miras, siyasette bir koltuk sahibi olmak değil; o koltuğun hakkını milletin iradesine ve Cumhuriyet'in değerlerine bağlı kalarak vermektir.
Millî irade rozet törenlerinde değil, sandıkta tecelli eder
Türkiye'nin demokrasi mücadelesi, siyasi partilerin birbirinden siyasetçi transfer etmesinden çok daha büyük bir tarihsel birikime sahiptir.
Bugün Cumhuriyet'in kazanımlarını ve demokratik temsil hakkını savunması gerekenlerin, seçmenin verdiği siyasi yetkinin transferlerle el değiştirmesini olağan karşılaması üzüntü vericidir.
Tekirdağ'da, Antalya'da, Aydın'da ve Türkiye'nin başka şehirlerinde yaşanan siyasi değişimleri yalnızca rozet törenleri ve parti katılım rakamları üzerinden değerlendiremeyiz.
Bir partinin büyümesi, demokrasinin büyümesi anlamına gelmez. Bir siyasi partinin belediye sayısını artırması da halkın desteğini artırdığı anlamına gelmez.
Demokraside başarı, seçmenin güvenini kazanmakla ölçülür. Seçimden sonra seçmenin tercihini değiştirmiş gibi davranmakla değil.
Unutulmamalıdır: Sandıkta milletin verdiği yetki, hiçbir siyasi partinin ganimeti değildir. Millî iradeyi gerçekten önemseyenler, yalnızca kazandıkları sandığa değil, kaybettikleri sandığın kararına da saygı duymak zorundadır.
Çünkü demokrasi, kazananın istediğini yaptığı değil, milletin tercihinin herkes tarafından kabul edildiği rejimdir.
22 Kasım 2026
Ahmet Orhan
