Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer’ın belirtileri ortaya çıkmadan yaklaşık 20 yıl önce beyinde bazı değişikliklerin başlayabildiğini belirterek, yaşam tarzının beyin sağlığı üzerindeki önemine vurgu yaptı.

Türkiye’de yaklaşık 700 bin kişi Alzheimer ile mücadele ediyor

Alzheimer hastalığı, beyin hücrelerinin ilerleyici şekilde hasar görmesiyle ortaya çıkan ve yalnızca hastayı değil, ailesini ve yakın çevresini de etkileyen önemli bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de yaklaşık 700 bin kişinin Alzheimer ile mücadele ettiği belirtilirken, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde bu sayının 2050 yılına kadar yaklaşık 2,5 katına çıkabileceği öngörülüyor.

Prof. Dr. Neşe Tuncer, yaş ve genetik yatkınlık gibi bazı risk faktörlerinin değiştirilemeyeceğini ancak yaşam tarzıyla bağlantılı çok sayıda riskin kontrol altına alınabileceğini ifade etti.

İlk belirtiler hafıza sorunlarıyla kendini gösterebiliyor

Alzheimer’ın erken döneminde özellikle yakın zamanda yaşanan olayların unutulması dikkat çekebiliyor. Aynı soruların tekrar tekrar sorulması ve kişinin daha önce bildiği kelimeleri hatırlamakta zorlanması da erken belirtiler arasında yer alıyor.

Hastalık ilerledikçe planlama ve karar verme becerilerinde zayıflama, zaman ve mekân algısında bozulma görülebiliyor. İleri aşamalarda ise kişi günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılamakta güçlük çekebiliyor.

Alzheimer riskini artırabilen faktörler

Uzman değerlendirmesine göre Alzheimer açısından dikkate alınması gereken değiştirilebilir risk faktörleri arasında şunlar bulunuyor:

• Düzenli egzersiz yapmamak
• Kontrolsüz yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Tedavi edilmeyen işitme kaybı
• Diyabet ve insülin direnci
• Fazla kilo ve obezite
• Sigara ve alkol kullanımı
• Sosyal izolasyon ve yalnızlık
• Yetersiz veya kalitesiz uyku
• Sağlıksız beslenme
• Depresyon
• Kafa travması öyküsü
• Hava kirliliğine yoğun şekilde maruz kalmak

Beyin sağlığını korumak için 10 önemli adım

Prof. Dr. Tuncer, Alzheimer riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilecek yaşam tarzı alışkanlıklarını da sıraladı.

1. Düzenli egzersiz yapın

Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılması öneriliyor. Düzenli egzersizin beynin hafıza açısından önemli bölgelerinden hipokampusu destekleyebileceği ve bilişsel gerileme riskinin azaltılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

2. Beslenmeye dikkat edin

Akdeniz tipi beslenmenin beyin ve damar sağlığı açısından koruyucu olabileceği ifade ediliyor. İşlenmiş gıdaların yanı sıra aşırı şeker ve trans yağ tüketiminin sınırlandırılması öneriliyor.

3. Uykuyu ihmal etmeyin

Her gece yaklaşık 7-8 saat kaliteli ve kesintisiz uyku alınması önem taşıyor. Uyku apnesi gibi uyku bozukluklarının da fark edilmesi ve değerlendirilmesi gerekiyor.

4. Beyni aktif tutun

Kitap okumak, yeni bir beceri öğrenmek, yabancı dil çalışmak veya enstrüman çalmak gibi zihinsel aktivitelerin bilişsel rezervin güçlenmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

5. Sosyal bağlarınızı koruyun

Aile ve arkadaşlarla düzenli iletişim kurmak, sosyal etkinliklere katılmak ve yalnızlıktan uzak durmak da beyin sağlığı açısından önem taşıyor.

6. Tansiyon, kolesterol ve kan şekerini takip edin

Yüksek tansiyon, kolesterol ve kan şekeri gibi kardiyometabolik risklerin kontrol altında tutulmasının ilerleyen yaşlarda bilişsel sağlığın korunmasına katkı sağlayabileceği vurgulanıyor.

7. Sağlıklı kiloyu koruyun

Fazla kilo ve obezite, kontrol edilebilir risk faktörleri arasında değerlendiriliyor. Bu nedenle sağlıklı bir vücut ağırlığının korunması önem taşıyor.

8. Sigara ve alkolden uzak durun

Sigara kullanımından kaçınmak ve alkol tüketimini sınırlamak ya da bırakmak, genel sağlıkla birlikte beyin sağlığının korunması açısından da önem taşıyor.

9. İşitme kaybını önemseyin

İşitme sorunlarının fark edildiğinde gecikmeden değerlendirilmesi öneriliyor. Gerektiğinde uygun işitme cihazlarının kullanılması da bilişsel sağlık açısından dikkate alınması gereken konular arasında bulunuyor.

10. Kafa travmalarından ve hava kirliliğinden korunun

Kafa travmalarından mümkün olduğunca korunmak ve hava kirliliğine maruz kalmayı azaltmak da beyin sağlığını destekleyen önlemler arasında gösteriliyor.

Beyin sağlığı için yaşam tarzı önemli

Uzmanların değerlendirmeleri, Alzheimer riskinin yalnızca ileri yaşlarda ele alınması gereken bir konu olmadığını ortaya koyuyor. Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, kaliteli uyku, sosyal yaşamın sürdürülmesi ve tansiyon, kolesterol ile kan şekerinin kontrol altında tutulması, uzun vadede beyin sağlığının korunmasına katkı sağlayabilecek alışkanlıklar arasında yer alıyor.

Özellikle unutkanlık ve diğer bilişsel değişikliklerin günlük yaşamı etkilemeye başlaması durumunda, erken değerlendirme için bir sağlık profesyoneline başvurulması önem taşıyor.