Uzmanlar, bilinçsiz şekilde glutensiz beslenmeye geçmenin tanı sürecini zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Arş. Gör. Dr. Hatice Çolak Çetinkaya, çölyak hastalığının gluten proteinine karşı gelişen kronik otoimmün bir ince bağırsak hastalığı olduğunu belirtti.

Çetinkaya, çölyak hastalarının gluten tüketmesi durumunda bağışıklık sisteminin ince bağırsağın emilim yüzeylerine zarar verdiğini ve bunun sonucunda besin emilim bozukluklarının ortaya çıkabildiğini ifade etti.

Hastalığın; ishal, karın ağrısı, şişkinlik, kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, osteoporoz ve halsizlik gibi çok farklı belirtilerle kendini gösterebildiğini söyleyen Çetinkaya, tanıda serolojik testler ve gerektiğinde ince bağırsak biyopsisinin kullanıldığını kaydetti. Günümüzde çölyak hastalığının tek tedavisinin ise glutenin diyetten tamamen çıkarılması olduğu belirtildi.

“Diyete Başlamadan Önce Test Şart”

Çölyak hastalığı ile gluten hassasiyetinin belirtilerinin büyük ölçüde benzerlik gösterdiğini dile getiren Çetinkaya, yalnızca belirtilere bakılarak iki durumun ayırt edilmesinin mümkün olmadığını söyledi.

Bu nedenle glutensiz diyete başlamadan önce mutlaka çölyak taraması yapılması gerektiğini vurgulayan uzman isim, “Diyet başladıktan sonra çölyak testleri güvenilir sonuç vermeyebilir. Bu nedenle tanı sürecinin sağlıklı ilerlemesi için öncelikle gerekli testlerin yapılması gerekiyor” dedi.

“Glutensiz” Etiketi Her Zaman Yeterli Olmayabilir

Glutenin sadece ekmek ve makarna gibi ürünlerde bulunmadığını hatırlatan Çetinkaya, tüketicilerin ürün etiketlerini dikkatle incelemesi gerektiğini ifade etti.

Uluslararası standartlara göre “glutensiz” ibaresi taşıyan ürünlerin belirli oranlarda gluten içermesine izin verildiğini belirten Çetinkaya, Avrupa Birliği, FDA ve Codex Alimentarius kriterlerine göre bu sınırın 20 ppm veya daha düşük olduğunu söyledi.

Ancak bazı araştırmalarda hem doğal glutensiz ürünlerde hem de glutensiz etiketli ürünlerde çapraz bulaşma nedeniyle beklenenden yüksek gluten seviyelerine rastlanabildiğini kaydeden uzman, özellikle çölyak hastalarının bu konuda bilinçli hareket etmesi gerektiğini belirtti.

Kahvaltıda Doğal Besinler Tercih Edilmeli

Glutensiz beslenen bireylerin kahvaltıda yalnızca paketli ürünlere yönelmesinin doğru bir yaklaşım olmadığını söyleyen Dr. Hatice Çolak Çetinkaya, doğal ve besleyici seçeneklerin ön planda tutulmasını önerdi.

Yumurta, peynir, zeytin, domates, salatalık ve yeşilliklerden oluşan klasik Türk kahvaltısının doğal olarak glutensiz bir alternatif sunduğunu belirten Çetinkaya, ekmek tercih edilecekse sertifikalı glutensiz ürünlerin kullanılmasını tavsiye etti.

Ayrıca glutensiz yulaf, yoğurt ve meyvelerle hazırlanan kahvaltı kaseleri, sebzeli omletler, menemen çeşitleri, karabuğday patlağı, glutensiz krakerler, smoothie'ler ve karabuğday unu ya da badem unu ile yapılan pankeklerin de güvenli seçenekler arasında yer aldığını ifade etti.

Uzmanlardan Bilinçli Beslenme Çağrısı

Uzmanlar, çölyak hastalığı şüphesi bulunan kişilerin kendi kendilerine glutensiz diyete başlamadan önce mutlaka sağlık kuruluşlarına başvurarak gerekli testleri yaptırmaları gerektiğini belirtiyor. Doğru tanı ve uygun beslenme planı sayesinde hem hastalığın kontrol altına alınabileceği hem de yaşam kalitesinin artırılabileceği ifade ediliyor.