Ekmeğin küçüldüğü, beklentilerin törpülendiği bir ülkede yarım puanlık müjdeler dağıtılıyor!
Türkiye'de siyasetin ve medyanın üzerinde pek düşünmediği, ancak ustalıkla uyguladığı bir yöntem var: Önce insanların beklentilerini küçültmek, sonra küçülttüğünüz beklentiyi bir müjde gibi sunmak!
Bugün milyonlarca emekli, memur ve asgari ücretli geçim derdine düşmüşken siyasetin ve medyanın gündemine bakın. Her gün yeni bir manşet: "Emekliye refah payı geliyor!", "Memura ek zam müjdesi!", "Yüzde yarım puanlık artış masada!"
Sanki memleketin ekonomisi düzelmiş, vatandaşın alım gücü artmış, sıra refahın paylaşılmasına gelmiş!
Allah aşkına, hangi refahtan söz ediyoruz? İnsanların mutfağındaki yangını söndürmeden yarım puanlık artışları müjde diye sunmak hangi vicdana, hangi ekonomi anlayışına sığar?
Önce Kaybettir, Sonra Kazandırıyormuş Gibi Yap!Ekonomide bir gerçeği gözden kaçırmamak gerekir: Zam, tek başına bir kazanç değildir. Önemli olan ücretin ne kadar arttığı değil, o ücretle ne kadar mal ve hizmet alınabildiğidir.
Yıllardır yüksek enflasyon altında ezilen ücretlilerin ve emeklilerin alım gücü sürekli geriliyor. Birkaç aylık fiyat artışıyla eriyen maaşlar, dönemsel zamlarla telafi edilemiyor. Üstelik geçmiş yıllarda yaşanan kayıplar da sanki hiç yaşanmamış gibi unutuluyor.
Önce enflasyonla vatandaşın cebindeki paranın değerini düşürün, sonra enflasyon farkını bir lütuf gibi geri verin!
Bunun adı refah payı değil, olsa olsa kaybedilenin bir bölümünü geri vermektir.
Daha da önemlisi, ücret artışlarını konuşurken milyonlarca insanın geçmiş yıllarda uğradığı alım gücü kaybını neden konuşmuyoruz? Bugün verilen yüzde 8-10'luk bir zam, geçmişte kaybedilen yüzde 50'lik, yüzde 100'lük alım gücünü kendiliğinden geri getirmiyor.
Ama nedense tartışma hep birkaç puanlık artışın etrafında dönüyor.
Fransa'da Hak Aramak, Türkiye'de Müjde Beklemek!Avrupa ülkelerinde çalışanlar, enflasyonun birkaç puanlık artışını bile ücretlerine yansıtmak için mücadele ediyor. Sendikalar masaya oturuyor, gerektiğinde grev yapılıyor, sokaklar hak arama mücadelesine sahne oluyor.
Elbette her ülkenin ekonomik koşulları ve ücret sistemi farklıdır. Ancak değişmeyen bir gerçek var: İnsanlar, geçim koşullarını korumak için mücadele ediyor.
Bizde ise milyonlarca insan, maaşına yapılacak zammın ne kadar olacağını öğrenmek için televizyon ekranlarına, internet sitelerine ve sözde ekonomi uzmanlarının tahminlerine mahkûm edilmiş durumda.
Hak arayan yurttaşın yerini müjde bekleyen vatandaş aldı.
Oysa ücret, devletin vatandaşa yaptığı bir iyilik değildir. Çalışanın emeğinin, emeklinin yıllarca verdiği hizmetin karşılığıdır. İnsanların insanca yaşayabilecekleri bir gelir talep etmeleri, lütuf beklemek değil, en doğal haklarını istemektir.
Medya: Geçim Sıkıntısının Değil, Zam Simülasyonlarının Peşinde!İşin bir başka düşündürücü tarafı da medyanın bu tablodaki rolüdür.
Her gün yeni bir zam hesabı, yeni bir tahmin, yeni bir kulis haberi... Bir internet sitesi yüzde 1,5 derken diğeri yüzde 2,5 açıklıyor. Televizyon ekranlarında uzmanlar, vatandaşın maaşına yapılacak artışı hesaplamak için adeta matematik yarışına giriyor.
Peki, kimse şu soruları sormuyor mu?
Bir emekli aldığı maaşla neden ayın sonunu getiremiyor? Bir memur neden çalıştığı hâlde geçim sıkıntısı yaşıyor? Asgari ücret neden daha yıl dolmadan temel ihtiyaçlar karşısında yetersiz kalıyor?
Bunların yerine vatandaşın önüne sürekli aynı soru konuluyor: Acaba ne kadar zam yapılacak?
Böylece tartışmanın ekseni değişiyor. Geçim koşullarını yaratan ekonomi politikaları sorgulanacağına, vatandaş kendisine verilecek birkaç puanlık artışın hesabını yapıyor.
Medya da bu beklentiyi sürekli canlı tutarak tıklanma ve izlenme yarışını sürdürüyor.
Asıl Sorun Maaşa Kaç Puan Ekleneceği Değil!Bir ülkede çalışanlar ve emekliler geçinebilmek için sürekli ek zam bekliyorsa orada yalnızca ücret politikası değil, ekonomik yönetim de sorgulanmalıdır.
Üretim artmadan, verimlilik yükselmeden, gelir dağılımı düzelmeden ve fiyat istikrarı sağlanmadan yapılan ücret artışları kalıcı refah yaratamaz. Üstelik enflasyonun faturasını sürekli ücretliye ve emekliye çıkarmak sosyal adaletle de bağdaşmaz.
Devletin görevi, vatandaşın kaybettiği alım gücünü birkaç puanlık artışlarla telafi ediyormuş görüntüsü vermek değil, o kayıpların yeniden yaşanmasını önleyecek ekonomik düzeni kurmaktır.
Unutmayalım: Emekli sadaka, çalışan lütuf, asgari ücretli de yardım bekleyen bir kitle değildir. Bunlar bu ülkenin üretimine, kalkınmasına ve geçmişine emek vermiş insanlardır.
Bir ülkede insanların beklentileri küçüldükçe iktidarların başarı ölçüsü de küçülüyorsa ortada ciddi bir yönetim sorunu var demektir.
Vatandaşın cebinden eksileni müjde diye sunamazsınız. Çünkü yoksulluğu yönetmek, refah üretmek değildir.
13 Kasım 2026
Ahmet Orhan