Uzmanlar ise stresi tamamen ortadan kaldırmanın mümkün olmadığını, ancak onunla kurulan ilişkinin değiştirilebileceğini belirtiyor. Bilinçli farkındalık (Mindfulness) ve Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı'nın (MBSR), bireylerin stresle daha sağlıklı başa çıkmasına önemli katkılar sunduğu ifade ediliyor.
Psikolog Duygu Yılmaz, günümüz insanının yaşadığı stresin yalnızca yaşanan olaylardan değil, bu olayların nasıl algılandığından kaynaklandığını söyledi. Yılmaz, "Stresin kendisinden çok, kişinin onu nasıl değerlendirdiği ruhsal ve fiziksel sağlığını doğrudan etkiliyor." dedi.
Belirsizlik, Zihni Olumsuz Senaryolara Sürüklüyor
Belirsizlik dönemlerinde zihnin en kötü ihtimallere odaklanma eğiliminde olduğunu belirten Yılmaz, bunun stres seviyesini daha da artırdığını ifade etti.
Uzmanlara göre bu süreçte kişilerde işleri erteleme, sosyal çevreden uzaklaşma, fiziksel hareketin azalması ve günlük yaşamdan geri çekilme gibi davranışlar görülebiliyor. Ancak bu davranışlar, kişinin kendisini iyi hissetmesini sağlayacak kaynaklardan uzaklaşmasına neden olarak stres döngüsünü daha da güçlendiriyor.
Mindfulness, Stresi Erken Fark Etmeyi Sağlıyor
Bilinçli farkındalık uygulamalarının kişiye önemli bir farkındalık kazandırdığını söyleyen Yılmaz, mindfulness yaklaşımının düşünceleri mutlak gerçekler olarak görmek yerine onları yargılamadan gözlemlemeyi öğrettiğini belirtti.
Yoğun bir iş gününde birkaç dakika nefese odaklanmanın, ayakların yere temasını hissetmenin ya da omuz ve çenedeki gerginliği fark etmenin bile stresin bedendeki etkilerini tanımaya yardımcı olduğunu ifade eden Yılmaz, bu kısa farkındalık molalarının otomatik tepkiler yerine bilinçli kararlar verilmesini desteklediğini vurguladı.
Bilimsel Temelli 8 Haftalık Program
Yılmaz, Jon Kabat-Zinn tarafından geliştirilen Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı (MBSR)'nın bu alandaki en yaygın bilimsel uygulamalardan biri olduğunu belirtti.
Sekiz haftalık program kapsamında;
- Mindfulness meditasyonları,
- Beden taraması çalışmaları,
- Nefes farkındalığı,
- Nazik hareket egzersizleri,
- Günlük yaşam farkındalık uygulamaları
yer alıyor.
Programın amacının "stressiz bir yaşam" vaat etmek olmadığını vurgulayan Yılmaz, bireyin stres ortaya çıktığında bedenindeki değişimleri, düşünce kalıplarını ve duygularını fark ederek daha sağlıklı baş etme becerileri geliştirmesini hedeflediğini söyledi.
Her Durumda Tek Başına Yeterli Olmayabilir
Psikolog Duygu Yılmaz, mindfulness uygulamalarının bazı durumlarda profesyonel desteğin yerini tutamayacağını da hatırlattı.
Yoğun kaygı, depresyon, panik atak, travma sonrası stres belirtileri veya günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen ruhsal sorunlar yaşayan kişilerin mutlaka bir ruh sağlığı uzmanından destek alması gerektiğini belirten Yılmaz, özellikle travma öyküsü bulunan bireylerde farkındalık çalışmalarının kişiye özel planlanmasının önem taşıdığını ifade etti.
Uzmanlara göre gerçek psikolojik iyi oluş, stresi tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine onunla daha bilinçli, dengeli ve şefkatli bir ilişki kurabilmekten geçiyor. Yaşamın belirsizlikleri tamamen sona ermese de, bireyin bu belirsizliklere verdiği tepki değişebiliyor. Kendine iyi bakmanın ilk adımı ise hayatın akışı içinde kendini kaybetmemeyi öğrenmek olarak değerlendiriliyor.
