Bu tanıklıklardan biri de, 1915’te Avustralya’dan Gelibolu’ya gelen telsizci Bert Billings’in çarpıcı anıları oldu.

Genç bir telgrafçıdan cepheye

Avustralya’nın Victoria eyaletinde demiryollarında çalışan Billings, 1. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte 20 yaşında gönüllü olarak askere yazıldı. Muhabere alanındaki yetkinliği nedeniyle telsiz birliğinde görevlendirilen Billings, eğitimini dönemin modern iletişim araçlarından biri olan Marconi telsiz sistemleriyle aldı.

Mısır üzerinden cepheye sevk edilen genç asker, daha sonra İngiliz birlikleriyle birlikte Gelibolu’ya gönderildi. Billings, İngiliz 29. Tümeni ile birlikte hareket ederek çıkarma hazırlıklarına katıldı.

“Oraya girseydik sahile ulaşamazdık”

Billings’in anıları, yıllar sonra Avustralyalı tarihçi Carl Johnson tarafından yapılan röportajlarla günümüze taşındı. 1980’lerde kaydedilen bu görüşmeler, Gelibolu çıkarmasının en kritik anlarından birine ışık tutuyor.

24 Nisan 1915’te Limni Adası’ndan yola çıkan birlikler, ertesi sabah Cape Helles bölgesine ulaştı. Billings, V Plajı’na doğru ilerledikleri sırada karşılaştıkları manzarayı şöyle aktardı:

“Kıyı boyunca her yer top mermileriyle doluydu. Hâlâ ateş altındaydı. Endişelenmeye başlamıştık.”

İngiliz birliklerinin ağır kayıplar verdiği V Plajı’na çıkmak üzereyken son anda rota değiştirildi. Billings, bu kararı “hayat kurtaran bir an” olarak nitelendirdi:

“Bize rotayı değiştirip kuzeye yönelmemizi söylediler. ‘Oraya giremezsiniz, Türkler hâlâ V Plajı’nı tutuyor’ diye bağırdılar. Eğer girseydik, muhtemelen sahile ulaşamazdık.”

V Plajı’nda ağır kayıp: Yüzde 90 zayiat

Billings’in aktardıklarına göre İngiliz birlikleri V Plajı’nda sahile çıkmaya çalışırken yaklaşık yüzde 90 oranında kayıp verdi. River Clyde adlı gemiden yapılan çıkarma girişimi ise Türk savunması karşısında başarısız oldu.

Türk birliklerinin yoğun ateşi altında askerlerin büyük bölümü daha karaya ulaşamadan hayatını kaybetti. Billings ve beraberindeki birlik ise yön değiştirilerek daha kuzeydeki W Plajı’na çıkarma yaptı.

Savaşın izleri bir ömür sürdü

Gelibolu Harekâtı boyunca bölgede kalan Billings, Aralık 1915’te diğer birliklerle birlikte tahliye edildi. Savaşın ilerleyen dönemlerinde Avrupa cephelerinde görev yapan Avustralyalı asker, 2. Dünya Savaşı’nda da ülkesinde savunma görevlerinde bulundu.

Savaş sonrası yaşamında ise derin izler taşıdı. Tarihçi Johnson’a göre Billings, hayatı boyunca “kesintiye uğrayan uyku” olarak tanımladığı travma sonrası stres bozukluğu ile mücadele etti ve Gelibolu’daki o sabahı sık sık yeniden yaşadı.

“Türk savunması beklenenden çok daha güçlüydü”

Carl Johnson, Cape Helles’teki başarısız çıkarma girişiminin, İtilaf Devletleri için önemli bir ders olduğunu vurguladı. Türk birliklerinin direnişinin beklenenden çok daha etkili olduğunu belirten Johnson, bu durumun harekâtın seyrini doğrudan etkilediğini ifade etti.

Gelibolu’daki bu direniş, savaşın en kritik dönemeçlerinden biri olarak tarihe geçerken, aradan geçen 111 yıla rağmen yeni tanıklıklar, o gün yaşananların boyutunu daha net ortaya koymaya devam ediyor.

HİBYA HABER AJANSI