Hesaplamalara göre motorinde yaklaşık 6 TL, benzinde ise 6,55 TL’ye ulaşabilecek fiyat artışı baskısı bulunuyor. Brent petrolün yükselmesi durumunda ise akaryakıt fiyatlarında daha büyük artışlar yaşanabileceği belirtiliyor.
Akaryakıt fiyatlarında kasım ayıyla birlikte yeni bir zam dalgası yaşanabileceği öngörülüyor. 1 Kasım’da yürürlüğe girmesi beklenen Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) artışının yanı sıra döviz kurundaki yükseliş ve Orta Doğu’da yeniden tırmanabilecek çatışmalar, benzin ve motorin fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor.
Sözcü yazarı ve ekonomist Mahmut Aydoğmuş’un değerlendirmelerine göre, üç temel riskin aynı dönemde etkili olması durumunda akaryakıt fiyatlarında ciddi artışlar gündeme gelebilir.
ÖTV ARTIŞI POMPAYA YANSIYABİLİR
Aydoğmuş’un hesaplamalarına göre, 1 Kasım’da uygulanması öngörülen vergi artışları akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkileyecek.
Motorinde litre başına 6 TL olan ÖTV’nin 9 TL’ye çıkarılması halinde, 3 TL’lik vergi artışının KDV etkisiyle pompa fiyatına yaklaşık 3,60 TL olarak yansıması bekleniyor.
Benzinde ise litre başına 8,90 TL olan ÖTV’nin 12,36 TL’ye yükselmesi öngörülüyor. Bu durumda 3,46 TL’lik vergi artışının KDV dâhil yaklaşık 4,15 TL fiyat artışına yol açabileceği hesaplanıyor.
Söz konusu hesaplamalar, vergi düzenlemesinin öngörülen şekilde yürürlüğe girmesi koşuluna dayanıyor.
DÖVİZ KURUNDAKİ YÜKSELİŞ YENİ ZAM BASKISI OLUŞTURUYOR
Akaryakıt fiyatlarını etkileyen bir diğer önemli unsur ise döviz kuru. Türkiye’nin petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalat yoluyla karşılaması nedeniyle dolar kurundaki yükseliş, uluslararası petrol fiyatları değişmese bile akaryakıt maliyetlerini artırabiliyor.
Aydoğmuş, dolar kurundaki aylık artış eğiliminin devam etmesi durumunda kasım ayı sonunda kurun 50,71 TL seviyesine ulaşabileceği senaryosunu gündeme getirdi.
Bu tahmine göre, kur kaynaklı ilave maliyetin ithalattaki KDV etkisiyle litre başına yaklaşık 2,50 TL’ye ulaşabileceği belirtiliyor.
Ancak söz konusu rakamlar kesinleşmiş fiyat artışları değil, mevcut varsayımlara dayalı ekonomik hesaplamalar olarak değerlendiriliyor.
BRENT PETROL 120 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKAR MI?
Akaryakıt fiyatları açısından üçüncü risk ise Orta Doğu’daki gelişmeler ve petrol arzına ilişkin belirsizlikler.
Aydoğmuş, vadeli Brent petrol fiyatları ile fiziki piyasadaki spot fiyatlar arasındaki farka dikkat çekerek, bölgede yeni bir askeri çatışma yaşanması ve petrol üretimi ya da sevkiyatının etkilenmesi durumunda fiyatların daha da yükselebileceğini belirtti.
Değerlendirmede, Brent petrolün vadeli fiyatlarının 120 doların üzerine çıkabileceği bir senaryonun Türkiye açısından ciddi bir enerji maliyeti baskısı yaratabileceği ifade edildi.
Bununla birlikte, olası bir çatışmanın petrol fiyatlarını hangi ölçüde etkileyeceği; üretim, arz ve sevkiyat üzerindeki sonuçlarına bağlı olacak.
MOTORİNDE 6 TL, BENZİNDE 6,55 TL BASKI HESABI
Aydoğmuş’un hesaplamalarında, öngörülen ÖTV artışı ile döviz kurundaki yükselişin birlikte etkili olması halinde motorinde yaklaşık 6 TL, benzinde ise 6,55 TL düzeyinde fiyat artışı baskısı oluşabileceği belirtiliyor.
Bu tutarlar, kesinleşmiş zam miktarları değil; vergi ve kur kaynaklı etkilerin belirli varsayımlar altında bir araya getirilmesiyle ortaya çıkan tahminler.
Uluslararası petrol fiyatlarında da yükseliş yaşanması durumunda söz konusu hesaplamaların üzerine ek maliyetler gelebileceği değerlendiriliyor.
AKARYAKIT ZAMMI GIDAYA VE NAKLİYEYE DE YANSIYABİLİR
Akaryakıt fiyatlarındaki artış yalnızca araç sahiplerinin bütçesini etkilemiyor. Motorin başta olmak üzere enerji maliyetlerindeki yükseliş; nakliye, tarım, sanayi ve üretim giderleri üzerinde de baskı oluşturabiliyor.
Taşımacılık maliyetlerinin artması, ürünlerin tarladan pazara ve market raflarına ulaşma maliyetini yükseltebiliyor. Bu durum, diğer koşulların da etkisiyle gıda fiyatlarına ve genel enflasyona yansıyabiliyor.
Kasım ayında ÖTV düzenlemesinin yanı sıra döviz kuru ve uluslararası petrol fiyatlarının seyri, akaryakıt fiyatlarının yönünü belirleyen başlıca unsurlar olacak.
Önemli not: Haberde yer alan zam tutarları ve döviz kuru tahmini, aktarılan değerlendirmelere dayanmaktadır. Vergi artışının kesinleşmesi ve pompa fiyatlarına yapılacak nihai yansıma, ilgili düzenlemeler ile piyasa koşullarına bağlıdır.
