-Ayrıca dünya ham petrol fiyatları da zirveye ulaşması sonrası ciddi miktarda gerilemiştir.

-Dünyada metaller başta olmak üzere gıda dâhil emtia fiyatlarında bilakis ciddi gerilemelere şahit olunmaktadır.

İşçilik maliyetlerine gelince ise temmuz ayında yapılan artıştan bu yana herhangi bir yukarı yönlü değişime rastlanmamaktadır.

Ekim ayında enflasyonun;

TÜFE'de yüzde 3,54 arttı.

Yıllık bazda enflasyon yüzde 85,51'e yükseldi.

Yurtiçi ÜFE ekimde yüzde 7,83 artarken, yıllık bazda yüzde 157,69 artış kaydetmesini elbette normal bir sonuç olarak değerlendirmemiz mümkün olamayacaktır.

Son aylarda mal ve hizmetlerin fiyatların belirlenmesinde maliyet açısından ham madde, akaryakıt ve işçilik fiyatlarında artış bir tarafa düşmeler yaşanırken şahit olduğumuz fiyat artışlarının nereden kaynaklandığına kafa yorduğumuzda ilginç sonuçlarla karşılaşıyoruz.

Konunun daha iyi anlaşılması için gıda dahil zorunlu tüketim(özellikle temizlik ve hijyen) malzemelerindeki fiyat artışlarına bakmak geniş toplum kesimleri açısından yerinde olacaktır.

-Zincir Marketler önce dolar kurunu bahane ediyorlardı. Dolar sabitledi.

-Sonra akaryakıtı bahane ettiler, o da yaklaşık iki lira makasta oynuyor.

Son 2 aydır bir değişim yokken her hafta birçok üründe neden fiyat artışlarına şahit oluyoruz?

Her etiket değişiminde kayda değer artışlarını görüyoruz.

Her şey bir tarafa tüm girdiler sabitken fiyat artışlarını arz talep dengesiyle açıklamak mümkün mü?

Nerede duracaklar diye insan merak ediyor.

Örnek olarak iki ünlü zincir marketin 2022/9 net karına bakmak yaşamakta olduğumuz hayat pahalılığının kaynağı konusunda bize bir fikir verecektir.

-Kamuya açık bilgilere göre ŞOK Marketlerin söz konusu dönem karı bir önceki yıla göre

%474 artışla(yaklaşık 6 kat) 314milyon395 bin’den

1milyar 805 milyon Liraya ulaştığını görmekteyiz.

-Aynı dönemde BİM’in net karının ise bir önceki yıla göre %109 artarak 4milyar793milyon lira olduğu anlaşılmaktadır.

Bu iki örnek, Türk halkının geçim dramından kimlerin servet kazandığını ortaya koymaktadır.

Marketçilere sorsanız hayat pahalılığının sebebi biz değiliz diyorlar.

Madem öyle bu fahiş karların olduğu bilançoları nasıl açıklayacağız?

Bu tablonun karşısında hükümetin yaptığına gelecek olursak, öncelikle söz konusu zincir marketlerin Cumhurbaşkanının ağzından halka şikâyet edildiğine şahit olduk.

Sonra nereden çıktı, kim önerdiyse Tarım Kredi Koop Marketler gündeme geldi.

Sayıları 1000 civarında olan Koop marketle 5 zincir marketin on binlerce marketi karşısında başarılı olamayan hükümet bu sefer de Koop Bakkal amcalara ümidini bağladı.

Güya 1500 Koop Bakkal amca ile hayat pahalılığına çare olunacakmış!

Hatta Koop Bakkal amcalardan aybaşını getirmekte zorlanan asgari ücretli çalışanlar ve emekli vatandaşlarımız veresiye alışveriş yapabileceklermiş…

Zengin marketler katlamalı peşin satarken, fakir bakkal amca veresiye satacak!

Olacak iş değil, el insaf.

Bakın Allah’ın işine devletimizin insanımızın vergileriyle yaptığı bazı kamu işletmelerini satarken “devlet bakkallık yapmaz” diyenler şimdi hayat pahalılığıyla savaşımda marketçiliğe hatta mahalle bakkallığına soyundu.

Konuyu bir de başka yönden ele alalım.

Takip edenler hatırlayacaklardır, yakın geçmişte bazı zincir marketlere fahiş fiyat artışları yaptıkları ve stok yaparak karaborsaya neden oldukları için yüklü cezalar kesilerek cezalandırılmış, konu kapatılmıştı.

İnsan sormadan edemiyor;

Para cezası kesmek yerine neden örgütlü suçlar kapsamında başlatılacak bir soruşturma ile market yönetimlerine kayyum atanmadı?

Tavşana kaç tazıya tut mu deniyor yoksa kazların tüyünü yolun ama acıtmayın mı?

Böylesine serbest Pazar Ekonomisine uygun olmayan yöntem arayışlarına neden girildi?

Bu şartlar altında piyasa mekanizmalarının işleyerek fiyatların dengeye gelmesini beklemek hayaldir.

Ortada bu kadar büyük karlar yapmakta olanlar varken hükümetin hayat pahalılığına gerçekten çare bulmak istediğine kim inanır.

Yetki ve sorumluluk hükümetindir.

Elbet bir gün keser döner sap döner…

16 Kasım 2022

Ahmet Orhan