Covid-19 ile mücadele tüm dünyada olduğu gibi bizim ülkemizde de devam etmektedir. Aşı uygulaması ile önleyici tedbirler alınmaya devam ediliyor. Sağlıkçılarımızın aşı olmasının ardından 65 yaş üstü vatandaşlarımız da aşı olacak ve sıra yavaş yavaş tüm vatandaşlarımıza gelecek. Peki, aşı sırası bize gelinceye kadar neler yiyelim, kendimizi nasıl koruyalım diye bakacak olursak;
A vitaminin bağışıklığı arttırıcı etkisi bulunmaktadır. Covid-19’un akciğer fonksiyonu üzerine olan etkileri dikkate alındığında, A vitamini yetersizliği akciğer hücrelerindeki hasara sebep olmaktadır. Hayvansal besinlerde en çok karaciğer, süt ve süt yağı, yumurta sarısında, bitkisel besinlerde ise sarı, turuncu ve yeşil sebze ve meyvelerde bulunur. C vitamini antioksidan özelliği ve bağışıklık sisteminde yer alan bazı enzimler için kof aktör olmasından dolayı, hem doğal bağışıklık hem de kazanılmış bağışıklık için önemli bir vitamindir. Vücuda zarar verebilecek hücrelere karşı bariyer görevi görür. İnsanlar C vitaminini kendi metabolizmalarında sentezleyemediği için günlük diyetle yeterli miktarda C vitamini almalıdırlar. C vitamini tüm meyve ve sebzelerde bulunan suda çözünen bir vitamindir. En iyi kaynakları turunçgiller, yeşilbiber, çilekgiller, brokoli ve yeşil yapraklılardır. D vitamini doğal bağışıklık sistemi tarafından hücresel bağışıklığı arttırır. Doğal bağışıklık sistemi Covid-19 hastalarında görüldüğü gibi, viral ve bakteriyel enfeksiyonlara karşı savaşçı hücre üretir.D vitamini balık, yumurta, D vitamini ile zenginleştirilmiş süt ve mantar gibi besinsel kaynaklarla bir miktar vücuda alınabileceği gibi, UV ışığı altında kolesterolden ciltte sentezlenebilir.
Özellikle D vitamini eksikliği olan bireylerde Covid-19’un neden olduğu hastalık ve hastalık şiddetini azaltmada D vitamini takviyesi yardımcı olabilir. Covid-19’un yayılımını durdurmak amacıyla alınan önlemler kapsamında eve kapanmak güneş ışığına olan maruziyetin azalmasına ve D vitamini eksikliğine neden olabileceğinden, D vitamini eksikliğinin yaygın olduğu ortamlarda D vitamini durumunu iyileştirebilmek için besin takviyesi alınabilir.
E vitamini bağışıklık fonksiyonlarını düzenlemesinde etkilidir. E vitamini alımının arttırılması bağışıklık sistemini güçlendirebilir. E vitaminin zengin kaynakları; yeşil yapraklı bitkiler, yağlı tohumlar ve bunlardan elde edilen yağlar, sert kabuklu meyveler, tahıl taneleri ve kuru baklagillerdir. Probiyotiklerin insan bağışıklık sistemi üzerine aynı anda birçok etkiyi gerçekleştirebildiklerini göstermektedir. Probiyotik kaynaklar arasında; ev yapımı turşu, yoğurt, kefir, peynir, elma sirkesi gibi besinler bulunur. Yaşamsal faaliyetlerin sürdürülebilir olması için ve bağışıklık sistemini korumak için günlük sağlıklı bir bireyin en az 8-10 bardak su içmesi gerekmektedir. Uyku düzeni de bağışıklık sistemi üzerine etki etmektedir. Uyku sırasında salgılanan melatonin, karanlığın çökmesinden hemen sonra salgılanmaya başlar (20.00-23.00), gecenin ortasında (02:00-04:00) en yüksek düzeylere ulaşır, sabah saatlerinde (07:00-09:00) ise salgılanması sona erer. Özellikle en yüksek seviyeye çıktığı 02.00-04.00 saatleri arasında uyur halde olmak bağışıklık sistemi üzerine etkilidir.
18 Ocak 2021
Gamze Akkaş